WELG | Viyana – Avusturya hükümetinin 2027–2028 çifte bütçe planı kapsamında emekliler için yeni tasarruf önlemleri gündemde. Hükümet, emeklilik harcamalarında iki yıl boyunca yüz milyonlarca euroluk kesinti hedeflerken, emekli maaş artışlarının enflasyonun altında tutulması seçeneği masaya geldi. Tartışmalar, özellikle sabit gelirle yaşam mücadelesi veren emekliler arasında büyük endişe yarattı.

“Emeklilik bütçesinden yüz milyonlarca euro tasarruf hedefleniyor”

Planlanan bütçe düzenlemesine göre emeklilik alanında 2027 yılında yaklaşık 280 milyon euro, 2028 yılında ise 270 milyon euro tasarruf yapılması hedefleniyor. Bunun en önemli ayağını emekli maaş zamlarının sınırlandırılması oluşturuyor.

Maliye Bakanı Markus Marterbauer, çifte bütçenin ana hatlarını açıklarken, emekli maaşlarının enflasyon oranının 0,25 puan altında artırılabileceğini dile getirdi. Ancak bu uygulamanın herkese eşit şekilde mi uygulanacağı yoksa sosyal gelir kademesine göre mi düzenleneceği henüz netleşmedi.

Konuya ilişkin görüşmeler Sosyal Bakanlık ile emekli temsilcileri arasında sürüyor.

“İki farklı zam modeli tartışılıyor”

Gündemde iki temel seçenek bulunuyor.

İlk model, sosyal kademelendirme sistemi. Buna göre yıllık enflasyonun yüzde 3,3 olması halinde, 3.000 euro brüt maaşın altındaki emekliler tam enflasyon telafisi alacak. Bu sınırın üzerindeki maaşlara ise yüzdesel değil, aylık sabit 99 euro brüt artış uygulanacak.

Bu sistemde:

- 1.308 euro alan bir emeklinin yıllık artışı: 604 euro

- Ortalama kadın emekli maaşı (1.527 euro): 705 euro

- Ortalama erkek emekli maaşı (2.533 euro): 1.171 euro

- 4.000 euro emekli maaşı alan biri: 1.386 euro

Momentum Enstitüsü’ne göre bu modelle emeklilerin yüzde 82’si, yani her 6 emekliden 5’i tam enflasyon telafisi alabilecek.

“Herkese eşit zam modeli düşük gelirliyi daha fazla vuruyor”

İkinci seçenek ise tüm emeklilere aynı oranda artış yapılması. Bu senaryoda maaş artışı yüzde 2,8 ile sınırlı kalacak.

Bu durumda:

- 1.000 euro maaş alan emekli yılda yaklaşık 70 euro kaybedecek

- 5.000 euro maaş alan emekli ise yılda yaklaşık 350 euro kayıp yaşayacak

Bu modelde hiçbir emekli tam enflasyon telafisi alamayacak.

“Yüksek emekliler daha az avantajlı olacak”

Karşılaştırmalara göre sosyal kademelendirme modeli özellikle yüksek gelirli emeklilerin daha az zam almasına yol açıyor.

Örneğin 4.000 euro brüt emekli maaşı alan bir kişi:

- Sosyal kademelendirme ile: 1.386 euro

- Herkese eşit zam modelinde: 1.568 euro

Aradaki fark 182 euro.

“Ekonomiyi desteklemek için sosyal model daha doğru”

Momentum Enstitüsü, düşük gelirli emeklilerin parayı doğrudan temel yaşam giderlerine harcadığını, yüksek gelirli emeklilerin ise gelirlerinin önemli bölümünü tasarrufa yönlendirdiğini belirterek sosyal kademelendirme modelini savundu.

Avusturya Emekliler Birliği (PVÖ) Başkanı Birgit Gerstorfer de sosyal kademelendirme sisteminin, herkese eşit oransal kesintiden daha adil olduğunu ifade etti. Ancak Gerstorfer, tüm emekliler için tam enflasyon telafisi talebinden vazgeçmeyeceklerini açıkladı.

“Geçim krizi büyüyor”

Enerji, kira, sağlık ve gıda fiyatlarındaki artış nedeniyle zaten zorlanan emekliler için bu tartışma yeni bir belirsizlik yarattı. Özellikle düşük ve orta gelirli emekliler, hükümetin tasarruf politikasının yükünün yine halkın sırtına bindirildiğini savunuyor.

@welgmedya.com