WELG | DERSİM – Dersim’de yeni yılın gelişini müjdeleyen Gağan (Yeni Yıl) kutlamaları başladı. Her yıl Aralık ayının son haftasında başlayan Gağan, kapı kapı dolaşılarak yeni yılın karşılandığı, paylaşmanın, dayanışmanın ve bereketin öne çıktığı kadim bir gelenek olarak yaşatılıyor.

“Kapı Kapı Gağan, Lokmalar Ortaklaşıyor”

Gağan sürecinde evlerin kapıları çalınıyor, ev halkının yeni yılı kutlanıyor. Dut, ceviz, yağ, un gibi ürünler ortak pişirilmek üzere toplanıyor. Bu ziyaretler aynı zamanda yeni yıla katılma daveti anlamı taşıyor. Ev sahipleri ise bu temennilere karşılık misafirleri evlerine davet ederek ikramda bulunuyor ya da gönüllerinden kopan gıdaları kapıda bekleyenlere veriyor. Gağan zamanı evler temizleniyor; bacadan su dökülerek gelecek yılın bereketli geçmesi temenni ediliyor.

“Gola Çetu’da Çerağlar Uyandırıldı”

Gağan etkinliklerinin önemli duraklarından biri olan Gola Çetu Ziyaretgâhı’nda da kutlamalar gerçekleştirildi. Yaşlısından çocuğuna çok sayıda yurttaş lokmalarıyla ziyaretgâha gelirken, burada çerağlar uyandırıldı. Yapılan konuşmaların ardından getirilen lokmalar tüm canlara pay edilerek ikrarlar yerine getirildi.

“Sanatçılar ve Yazarlar Gağan’ı Anlattı”

Gola Çetu Ziyaretgâhı’ndaki lokma dağıtımına sanatçılar Metin Kahraman ve Kemal Kahraman ile araştırmacı yazar Cemal Taş katıldı. Yazar Mehmet Mükan lokma duası verirken, Cemal Taş Gağan ayına ilişkin temennilerini paylaştı. Kemal Kahraman ise Gağan’ın anlamına dair kapsamlı bir bilgilendirme yaptı.

“Khalkek Oyunu ve Yeni Yılın Sultanı”

Kemal Kahraman, Gağan ayının en önemli ve yaygın uygulamalarından birinin 24 Aralık’ta, günlerin uzamaya başladığı akşam oynanan ve “Khalkek” ya da “Khalık u Fatık” olarak adlandırılan oyun olduğunu anlattı. Kahraman, bu oyunun üç figür üzerine kurulu olduğunu belirterek şu bilgileri paylaştı:

Yaşlı erkek figürü geçen yılın yaşlı sultanını, güzel ve bakımlı kadın figürü bu dünyayı (hane), yüzü siyaha boyanmış genç delikanlı ise yeni gelen sultanı temsil ediyor. Yeni sultanın yüzünün siyaha boyanmasının nedeni ise yıldızının henüz batın âlemde doğmuş olması. Gağan ayında yeni yılın sultanının yıldızı gaipte doğuyor; Mart ayında, Newroz’da ise zahir âlemde zuhur ederek tahtına oturuyor.

“Kadim Gelenek Umutla Yaşatılıyor”

Yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılan Gağan geleneği, Dersim’de bir kez daha dayanışma, paylaşım ve yeni yılın bereketine dair umutlarla yaşatıldı. Gağan, Alevi inanç ve kültüründe yalnızca bir yeni yıl karşılaması değil; toplumsal hafızayı, ortak yaşamı ve doğayla uyumu güçlendiren bir inanç pratiği olarak önemini koruyor.

@welgmedya.com