WELG - 3 Mayıs, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 1993 yılında aldığı karar ile tüm dünyada Dünya Basın Özgürlüğü Günü olarak kutlanıyor. Türkiye ise her yıl bu günü 'buruk' bir şekilde kutluyor.

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü'nün 2021 yılı basın özgürlüğü endeksinde Türkiye, 180 ülke arasında 153'üncü sırada yer alıyor. Endeksin ilk kez yayımlandığı 2002 yılında 99'uncu sırada yer alan Türkiye, 2016'da 151, 2017'de 155, 2018 ve 2019'da 157, 2020'de ise 154'üncü sırada gösterilmişti.

Türkiye Gazeteciler Sendikası'nın yayımladığı 2022 raporuna göre Basın Özgürlüğü Raporu'na göre son bir yılda 60 gazeteci hakkında soruşturma açıldı. 31 gazeteci toplamda 52 gün gözaltında kaldı. 273 gazeteci yargılandı.

Expression Interrupted sitesine göre Gazeteci İbrahim Haskoloğlu’nun dokuz günlük tutukluluğun ardından tahliye edilmesiyle nedeniyle güncellenen listemize göre 29 Nisan 2022 tarihi itibarıyla Türkiye’de en az 54 gazeteci ve medya çalışanı tutuklu veya hükümlü olarak cezaevinde bulunuyor.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) Yönetim Kurulu da 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü dolayısıyla yazılı açıklama yaptı. TGC'nin açıklamasında, “Engellemelere rağmen evrensel gazetecilik ilkeleri ve onurlarıyla görev yapan tüm meslektaşlarımızın Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nü kutluyoruz. İktidar temsilcilerini ve tüm siyasetçileri gazetecilik mesleğini ve haberi suç gören, gazeteciyi hedef gösteren anlayıştan vazgeçmeye, haberin serbest dolaşımını sağlamaya çağırıyoruz” ifadelerine yer verildi.

Basın Konseyi'nden yapılan açıklamada ise, "Ne yazık ki Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 180 ülke arasında ancak 153’üncü sırada yer alan ülkenin medyası olarak bu günü, buruk kutluyoruz" ifadelerine yer verildi.

Türkiye Gazeteciler Sendikası'nın raporunda öne çıkanlar şöyle:

- Basın, Yayın ve Gazetecilik” işkolunda kayıtlı çalışanların 23.907’si gazetecilik faaliyeti yürütüyor.

- TÜİK verilerine göre 2021 yılında genel işsizlik oranı %12 iken gazetecilik mezunları içinde işsizlik oranı %18,3.

- Görece yüksek işsizlik oranı, çalışan gazetecilerin iş ve gelir güvencesi üzerinde baskı oluşturmayı sürdürüyor.

- Resmi basın kartı sahibi gazeteci sayısı geçen yıla göre artış gösterse de kayıtlı gazetecilerin sadece yüzde 68,72’si karta sahip. Sigortasız ya da serbest çalışan gazetecilerle birlikte bu oran daha da düşüyor.

- Editoryal bağımsızlığın önündeki engeller kadar gazetecilerin ekonomik ve sosyal hakları da alarm veriyor.

- Sendikalaşma önündeki tüm engellere rağmen TGS, son bir yılda üçü uluslararası ve dördü ulusal düzeyde faaliyet yürüten yedi medya kuruluşunda çoğunluğu sağlama başarısı gösterdi.

- 26 gazeteci gazetecilik faaliyeti nedeniyle cezaevinde.

- Pandemi tedbirleri esnetilse de cezaevindeki gazetecilerin hakları tedbirler gerekçe gösterilerek cezaevi yönetimlerince ihlâl ediliyor.

- Gazetecilerin nakil talepleri reddediliyor, denetimli serbestlik hakkı keyfi kurul kararlarıyla engelleniyor. Gazeteciler aileleri ile iletişim kuramıyor, sosyalleşemiyor, dışarıdan haber alamıyor, sağlık hizmetlerine erişemiyor, kötü hijyen koşullarında cezaevinde tutuluyor.

- Gazeteciler en çok ‘silahlı örgüt üyeliği’ ile ‘terör örgütü propagandası yapmak’la suçlanıyor.

Sadece son bir yılda:

- 31 gazeteci toplamda 52 gün gözaltında kaldı.

- 60 gazeteci hakkında soruşturma açıldı.

- 128 davada 273 gazeteci yargılandı.

- Gazeteciler toplam 75 yıl 5 ay 26 gün hapis cezasına mahkûm edildi.

- TGS 10 cezaevinde 18 gazeteciyle görüşerek hak ihlâllerini kayıt altına aldı.

- 57 gazeteci fiziksel saldırıya uğradı; 32 gazeteci sözlü olarak tehdit edildi.

- 54 haber sitesine ve 1355 haber içeriğine erişimin engellenmesine, 19 haberin içerikten çıkarılmasına karar verildi.

- RTÜK marifetiyle toplam 61 ayrı karar ile toplam 10.427.902 TL idari para cezası verildi.

- 2021’de 559 basın kartı iptal edildi. TGS’nin İletişim Başkanlığı’ndan edindiği bilgiye göre 16.429 kişide Cumhurbaşkanlığı basın kartı var.

- Basın İlân Kurumu gazetelere toplam 25 gün ilân kesme cezası verdi. (Cumhuriyet’e 16, Evrensel’e 5, Sözcü’ye 4 gün)

@welgmedya.com