WELG | Tahran – İran’ın birçok eyaletinde kötüleşen ekonomik koşullar nedeniyle başlayan protestolar ikinci haftasına girerken, Oslo merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü en az 18 kişinin hayatını kaybettiğini, 170’ten fazla kişinin ise gözaltına alındığını açıkladı. Birleşmiş Milletler (BM) Tahran yönetimine barışçıl toplanma hakkına saygı gösterme çağrısı yaptı.

“Hayatını Kaybedenlerin Kimlikleri Doğrulandı”

Hengaw’ın açıklamasına göre, son protestolarda yaşamını yitiren 18 kişinin kimliği doğrulandı; 6 vakanın ise inceleme aşamasında olduğu bildirildi. Kimliği tespit edilen kurbanların en az 9’unun Lor, 7’sinin ise Kürt olduğu belirtildi.

“Protestolar Dalga Dalga Yayılıyor”

Geçen hafta başkent Tahran’da artan yaşam maliyetleri ve İran riyalinin hızlı değer kaybıyla tetiklenen gösteriler, perşembe gününden itibaren diğer büyük şehirlere ve eyaletlere yayıldı. Grevlerin de eşlik ettiği eylemlerde halk, ekonomik çöküşe karşı tepkisini dile getiriyor.

Hengaw, bugün aralarında 4 kadın ve 5 çocuğun da bulunduğu 24 kişinin daha gözaltına alındığını; tutukluların nerede tutulduklarına ve durumlarına dair bilgiye ulaşılamadığını bildirdi. Örgütün önceki raporlarına göre, protestoların ilk haftasında en az 177 kişi tutuklanmıştı.

“BM’den İtidal ve Haklara Saygı Çağrısı”

BM İran İnsan Hakları Özel Raportörü Mai Sato, İranlı yetkilileri ifade özgürlüğü ve barışçıl toplanma haklarına saygı duymaya, protestoculara karşı aşırı güç kullanımından kaçınmaya çağırdı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de her bireyin şikâyetlerini barışçıl yollarla dile getirme hakkına sahip olduğunu vurguladı.

“Tahran Yönetiminden Çelişkili Mesajlar”

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, halkın ekonomik taleplerinin “tamamen haklı” olduğunu söylerken, “kaos çıkaranların” durdurulması gerektiğini savundu. Yetkililer protestoların “dış güçler” tarafından kışkırtıldığını öne sürüyor.

“ABD’den Sert Tehdit, Tahran’dan Yanıt”

Uluslararası arenada en sert açıklama ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi. Trump, İran makamlarının ölümcül güç kullanması halinde ABD’nin protestocuların “yardımına koşacağını” söyleyerek, “Silahlar dolu ve gitmeye hazırız” ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalara Tahran’dan sert tepki geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump’ın sözlerini “pervasızca ve tehlikeli” olarak nitelendirdi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise bölgedeki tüm Amerikan üslerinin “meşru hedef” haline geleceğini söyledi.

“Ekonomi Can Çekişiyor”

İran riyali son haftalarda tarihinin en düşük seviyelerini görerek dolar karşısında 1,42 milyon seviyesine kadar geriledi. Bir yıl önce bu rakam yaklaşık 650 bin düzeyindeydi. Enflasyonun yüzde 50’ye yaklaştığı ülkede, yaptırımlar ve diplomatik baskılar yaşam standartlarını her geçen gün daha da ağırlaştırıyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, işçi liderleriyle yaptığı görüşmede halkın meşru taleplerini karşılama sözü verdi.

@welgmedya.com