WELG | İsrail’in 13 Haziran’da İran’a yönelik başlattığı hava saldırılarının ardından, ABD ile İran arasında doğrudan diplomatik temasların kurulduğu ortaya çıktı. Reuters’a konuşan diplomatik kaynaklara göre, iki ülke yetkilileri geçen hafta birden fazla kez telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Gizli Temaslar: Irakçi ile Witkoff Telefonda Görüştü

Reuters’ın üç diplomata dayandırdığı haberine göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi ile ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, geçtiğimiz hafta içerisinde birkaç defa telefonla görüştü. Görüşmelerin temel amacının, İran-İsrail gerilimini durdurmak ve krize diplomatik çözüm üretmek olduğu bildirildi.

Ancak İran tarafı, İsrail’in saldırılarını durdurmadığı sürece ABD ile nükleer müzakerelere geri dönmeyeceğini net bir şekilde iletti.

ABD’den ‘Uranyumu Yurt Dışında Zenginleştirin’ Teklifi

Görüşmelerde, ABD'nin Mayıs ayı sonunda İran'a sunduğu önemli bir teklifin de gündeme geldiği belirtildi. Bu teklife göre, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin ülke dışında kurulacak bölgesel bir konsorsiyum aracılığıyla gerçekleştirilmesi öngörülüyordu. İran’ın bu öneriyi şimdilik reddettiği ifade edildi.

Ne ABD ne de İranlı yetkililer, Reuters’ın yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.

Nisan’dan Bu Yana En Ciddi Temas

Bu telefon görüşmeleri, Nisan ayından bu yana Umman ve İtalya’da gerçekleşen dolaylı temasların ardından iki ülke arasındaki en ciddi ve doğrudan görüşmeler olarak değerlendiriliyor. Önceki görüşmelerde Irakçi ve Witkoff yalnızca kısa selamlaşmalarla yetinmişti.

Tahran’a yakın bir bölgesel diplomat, Irakçi’nin Witkoff’a, “Eğer Washington, İsrail’e baskı yaparak saldırıları durdurursa, İran nükleer konuda esneklik gösterebilir” dediğini aktardı.

Bir başka Avrupalı diplomat da, “Irakçi, İsrail’in bombardımanları sürdükçe İran’ın masaya oturmayacağını açıkça ifade etti” bilgisini paylaştı.

Trump Diplomasiye Açık Kapı Bıraktı

Reuters’a konuşan kaynaklara göre, ABD Başkanı Donald Trump uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen sona erdirilmesini isterken, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney bu hakkın vazgeçilmez olduğunu vurguluyor.

Trump’ın İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına doğrudan askeri destek verip vermeyeceği belirsizliğini koruyor. Ancak Trump, İranlı yetkililerin Washington’a gelerek görüşme yapmak istediklerini öne sürerek diplomasiye açık olduğunu ifade etti.

Avrupa da Sürece Dahil Oldu

Yaşanan gelişmelerin ardından Avrupa ülkeleri de sürece dahil oldu. Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya’dan oluşan E3 ülkeleri, İran Dışişleri Bakanı ile Pazar günü bakanlar düzeyinde bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Ayrıca İran Dışişleri Sözcüsü ve bir AB yetkilisine göre, tarafların Cuma günü Cenevre’de yüz yüze bir görüşme yapması planlanıyor.

G7 Zirvesi’ne katılan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile E3 ülkeleri arasındaki koordinasyonun sürdüğü belirtiliyor.

Bir üst düzey Avrupa diplomatı, “Trump, operasyonların hızla sona ermesini istiyor ve İranlılarla doğrudan görüşmelere sıcak bakıyor. Ancak bunun kendi şartlarıyla gerçekleşmesini talep ediyor” değerlendirmesinde bulundu.

Diplomatik kaynaklara göre, mevcut şartlar altında İran’ın ABD ile kamuya açık bir doğrudan görüşme yapması zor. Ancak Avrupa’nın yürüteceği arabuluculuk diplomasisi, Tahran açısından daha gerçekçi bir seçenek olarak görülüyor.

@welgmedya.com