WELG | ANKARA - DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu, aşırı sıcakların işçi sağlığı ve çalışma koşulları üzerindeki etkilerini Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Konukçu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle 14 maddelik soru önergesi verdi.

İklim kriziyle birlikte sıcak hava dalgalarının her yıl daha uzun ve şiddetli hale geldiğine dikkat çeken Konukçu, işçilerin yüksek sıcaklıklar altında yeterli dinlenme olanağı sağlanmadan çalıştırılmasının ciddi bir yaşam hakkı ihlali ve halk sağlığı sorunu olduğunu belirtti.

“Aşırı sıcaklar işçiler için hayati risk oluşturuyor”

Önergede; inşaat, tarım, kurye, dağıtım, belediye hizmetleri ve yol yapımı gibi açık alanlarda çalışanlar ile metal, döküm, haddehane ve ergitme gibi yüksek ısıya maruz kalınan işkollarındaki emekçilerin ciddi risk altında olduğu ifade edildi.

İklimlendirme ve havalandırma sistemi bulunmayan ya da yetersiz olan fabrika, atölye, depo ve maden gibi kapalı işyerlerinde çalışanların da benzer tehlikelerle karşı karşıya olduğu belirtildi.

Konukçu, bir işçinin 40 dereceyi aşan sıcaklıklarda, yeterli dinlenme imkânı olmadan ve üretim baskısı altında çalıştırılmasının emek sömürüsü, gelir eşitsizliği ve iklim krizinin kesiştiği bir adalet sorunu olduğunu vurguladı.

Mevzuattaki boşluğa dikkat çekti

Konukçu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun işverenlere genel koruma yükümlülüğü getirdiğini, ancak aşırı sıcaklara ilişkin açık sıcaklık sınırları, ölçüm yöntemleri, zorunlu dinlenme süreleri ve çalışmanın durdurulacağı koşullar konusunda kapsamlı ve bağlayıcı bir düzenleme bulunmadığını belirtti.

Önergede, aşırı sıcaklarda çalışmayı reddeden işçilerin işini kaybetme, ücretinden olma veya disiplin cezasına maruz kalma riskiyle karşı karşıya kaldığı ifade edildi. Bu durumun işçilerin “çalışmaktan kaçınma hakkını” fiilen kullanmasını engellediği kaydedildi.

TTB ve Birleşik Metal-İş’in açıklamasını hatırlattı

Konukçu, Türk Tabipleri Birliği ile Birleşik Metal-İş Sendikası tarafından 4 Ağustos 2026’da yapılan açıklamaya da dikkat çekti.

Açıklamada, yüksek sıcaklık ve nemin ısı stresini artırdığı, dikkat ve konsantrasyonu bozarak iş kazası riskini yükselttiği ve uzun süreli sıcak maruziyetinin kalıcı sağlık sorunlarına yol açabileceği belirtilmişti.

Yüksek sıcaklıklara uzun süre maruz kalmanın böbrek yetmezliği, kronik kalp-damar hastalıkları, beyin hasarı ve gebelerde erken doğum gibi ağır sonuçlara neden olabileceği aktarıldı.

Kırılgan çalışan grupları için koruma talebi

Önergede; kayıt dışı ve güvencesiz çalışanların, mevsimlik tarım ve göçmen işçilerin, gebe çalışanların, engellilerin, ileri yaştaki emekçilerin ve kronik hastalığı bulunanların aşırı sıcaklara karşı daha savunmasız olduğu belirtildi.

Konukçu, sıcak hava dalgaları sırasında bu grupların gelir kaybı yaşamasını önleyecek sosyal destek veya “çalışmama ödeneği” benzeri bir mekanizma kurulup kurulmayacağını Bakan Işıkhan’a sordu.

İşyerlerindeki risk değerlendirmelerinin toplumsal cinsiyet perspektifiyle hazırlanması ve çalışanların özgül sağlık koşullarının dikkate alınması da talep edildi.

Bağlayıcı sıcaklık sınırları belirlenecek mi?

Konukçu, işçileri mesleki ısı stresinden korumak amacıyla hava sıcaklığı, nem ve radyant ısıyı dikkate alan WBGT gibi uluslararası ölçüm standartlarına dayalı bağlayıcı sınırların belirlenip belirlenmeyeceğini sordu.

Günün en sıcak saatlerinde çalışmanın sınırlandırılması, çalışma sürelerinin yeniden düzenlenmesi ve işin niteliğine göre zorunlu çalışma-dinlenme programlarının uygulanması yönünde bir hazırlık bulunup bulunmadığının açıklanmasını istedi.

Belirlenen sıcaklık sınırlarının aşılması durumunda çalışmanın zorunlu olarak durdurulması ve işçilerin ücret kaybına uğramadan çalışmaktan kaçınma hakkını kullanabilmesi için yasal güvence talep edildi.

İşverenlere somut yükümlülükler getirilmesi istendi

Önergede işverenlere gölgelik alan ve serinleme noktaları oluşturma, ücretsiz içme suyu sağlama, ısı kaynaklarını yalıtma, etkili iklimlendirme ve havalandırma sistemleri kurma yükümlülüğü getirilmesi istendi.

Zorunlu dinlenme ve serinleme molalarının somut, ölçülebilir ve denetlenebilir hale getirilmesi gerektiğini belirten Konukçu, yükümlülüklere uymayan işverenlere etkili ve caydırıcı yaptırımlar uygulanıp uygulanmayacağını sordu.

Konukçu ayrıca son iki yılda yüksek ısı bulunan kapalı işyerlerinde kaç denetim yapıldığının, kaç işletmeye idari yaptırım uygulandığının ve kaç işyerinde çalışmanın durdurulduğunun açıklanmasını istedi.

Son beş yılın verilerini sordu

Konukçu, son beş yılda aşırı sıcaklara bağlı meydana gelen iş kazaları, meslek hastalıkları ve işçi ölümlerine ilişkin resmî verilerin kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti.

Verilerin işkolu, il, yaş, cinsiyet ve çalışma biçimine göre tutulup tutulmadığını soran Konukçu, sıcaklığa bağlı iş kazaları ve ölümleri için düzenli, şeffaf ve kamuya açık bir veri toplama mekanizması kurulmasını istedi.

Yüksek sıcaklıklara sürekli maruz kalan işçilerin kalp-damar, beyin-damar, solunum ve böbrek hastalıkları bakımından düzenli sağlık gözetimine alınması da önergede yer alan talepler arasında bulundu.

“İklim ve İşçi Sağlığı Eylem Planı hazırlanacak mı?”

Katar, İspanya, Belçika, Yunanistan, İtalya ve ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki uygulamaları örnek gösteren Konukçu, uluslararası modellerin Bakanlık tarafından incelenip incelenmediğini sordu.

Konukçu, işçi sendikaları, Türk Tabipleri Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ile ilgili meslek örgütlerinin katılımıyla kapsamlı bir “İklim ve İşçi Sağlığı Eylem Planı” hazırlanması çağrısında bulundu.

Aşırı sıcaklarda çalışmanın sınırlandırılmasının bir ayrıcalık değil, temel bir işçi hakkı olduğunu belirten Konukçu, devletin görevinin üretimin devamlılığını değil, çalışanların yaşamını, sağlığını ve insan onuruna yaraşır çalışma hakkını güvence altına almak olduğunu vurguladı.

@welgmedya