WELG | TEL AVİV - İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun partisi Likud, 27 Ekim’de yapılacak seçimler öncesinde Recep Tayyip Erdoğan, Mücteba Hamaney, Naim Kasım ve Zohran Mamdani’nin fotoğraflarını propaganda afişinde kullandı. “Onlar Netanyahu’nun kaybetmesini istiyor. Kazanmalarına izin vermeyin” sloganının yer aldığı afiş, Erdoğan’ın 2019 İstanbul seçimlerinde kullandığı “Sisi mi, Binali mi?” söylemini hatırlattı.

Netanyahu’nun kampanyası, seçmeni ülkenin iç sorunları ve iktidarın politikaları üzerinden ikna etmek yerine dışarıdan “düşmanlar” göstererek kutuplaştırmayı hedefliyor. Bu yöntem, Erdoğan’ın Türkiye’de uzun yıllardır kullandığı seçim stratejisiyle dikkat çekici bir benzerlik taşıyor.

Afişte Erdoğan, Hamaney, Kasım ve Mamdani var

Tel Aviv’deki Ayalon Otoyolu’na bakan bir reklam panosuna yerleştirilen afişte AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yanı sıra İran lideri Mücteba Hamaney, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım ve New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin fotoğrafları kullanıldı.

Afişin üzerinde, “Onlar Netanyahu’nun kaybetmesini istiyor. Kazanmalarına izin vermeyin” ifadeleri yer aldı.

Netanyahu da afişin fotoğrafını X hesabından paylaşarak aynı mesajı tekrarladı. Böylece Likud’un seçim propagandası doğrudan Başbakan tarafından da sahiplenildi.

Erdoğan da İstanbul seçiminde Sisi’yi kullanmıştı

Likud’un kampanyası, Erdoğan’ın 2019 İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi öncesindeki söylemini yeniden gündeme getirdi.

Erdoğan, AKP’nin adayı Binali Yıldırım ile muhalefetin adayı arasındaki yerel seçimi Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi üzerinden kutuplaştırmış ve seçmenlere, “Pazar günü Sisi mi diyeceğiz, Binali Yıldırım mı?” diye seslenmişti.

İstanbul halkının belediye başkanını belirleyeceği bir seçim, böylece dış politika ve “yabancı düşman” söylemi üzerinden bir varlık-yokluk meselesine dönüştürülmeye çalışılmıştı.

Netanyahu’nun afişi de benzer bir yöntem kullanıyor: İsrailli seçmene, Netanyahu’nun karşısındaki siyasi seçenekler yerine Erdoğan, İran ve Hizbullah gösteriliyor. Seçim, iktidarın hesap verdiği demokratik bir yarış olmaktan çıkarılarak “dış düşmanların kazanacağı” bir güvenlik meselesi gibi sunuluyor.

Dünün düşmanı, bugünün “kardeşi” olmuştu

Erdoğan’ın 2019’da İstanbul seçimlerinde düşmanlaştırdığı Sisi ile sonraki yıllarda yeniden diplomatik ilişki kurması, bu tür kampanyaların ilkesel değil, seçim dönemlerine göre şekillenen araçlar olduğunu gösterdi.

Ankara ile Kahire arasındaki ilişkilerin normalleşmesinin ardından Erdoğan ve Sisi birçok kez bir araya geldi. Erdoğan, seçim meydanlarında karşıtlık sembolü hâline getirdiği Mısır Cumhurbaşkanı’ndan daha sonra “kardeşim Sisi” diye söz etmeye başladı.

Bu değişim, dış düşman söyleminin kalıcı bir siyasi tutumdan çok, seçmeni korkutmak ve iktidar etrafında toplamak için kullanılan geçici bir propaganda yöntemi olduğunu ortaya koydu.

Netanyahu’nun bugün Erdoğan’ı seçim afişine taşıması da benzer bir çelişki barındırıyor. İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkiler, gerilim dönemlerine rağmen ekonomik, diplomatik ve güvenlik çıkarları doğrultusunda farklı zamanlarda yeniden kurulabiliyor.

İki liderin ortak yöntemi: Korku ve kutuplaştırma

Netanyahu ile Erdoğan farklı ülkelerde ve farklı siyasi koşullarda iktidarlarını sürdürüyor. Ancak seçim kampanyalarında kullandıkları yöntemler giderek birbirine benziyor.

Her iki lider de iç politikadaki başarısızlıkların, toplumsal itirazların ve demokratik muhalefetin tartışılmasını engellemek için dış tehdit söylemine başvuruyor. Seçmenden iktidarın ekonomi, hukuk, savaş ve sosyal politikalarını değerlendirmesi yerine “düşmanın kimi istemediğine” göre oy vermesi bekleniyor.

Bu anlayışta muhalefet, meşru bir siyasi seçenek olarak değil; yabancı güçlerin desteklediği bir tehdit olarak gösteriliyor. Böylece iktidarı eleştirmek ülkeye karşı çıkmakla, iktidarın seçim kaybetmesi ise düşmanın kazanmasıyla eş tutuluyor.

Erdoğan’ın fotoğrafı İsrail’de seçim malzemesi oldu

Netanyahu’nun Erdoğan’ın fotoğrafını İran ve Hizbullah yöneticileriyle aynı afişte kullanması, Ankara-Tel Aviv hattındaki gerilimin İsrail iç politikasında seçim malzemesine dönüştürüldüğünü gösteriyor.

Ancak bu afiş, yalnızca Erdoğan’ı hedef alan bir dış politika mesajı değil. Likud, Erdoğan’ın yıllardır kullandığı kutuplaştırıcı propaganda tekniğini bu kez Erdoğan’ın kendisine karşı kullanıyor.

2019’da İstanbul seçmenine “Sisi mi, Binali mi?” diye soran Erdoğan’ın ardından Netanyahu da İsrail seçmenine dolaylı olarak “Erdoğan mı, Netanyahu mu?” diye sesleniyor.

İki kampanya arasındaki benzerlik açık: Seçmenin gerçek sorunlarını tartışmak yerine dışarıda düşman yaratmak, korkuyu büyütmek ve iktidarın kaybetmesini ülkenin kaybetmesi gibi göstermek.

Demokratik seçimler liderlerin dış düşmanlar üzerinden dokunulmazlık kazandığı süreçler değildir. Seçimler, iktidarların halka hesap verdiği ve yurttaşların korkuya değil özgür iradelerine dayanarak karar aldığı dönemler olmalıdır.

@welgmedya