WELG | AKP iktidarı, emeği ucuzlatan politikalarının ardından şimdi de Anadolu’nun yer altı ve yer üstü kaynaklarını daha da ucuzlatmaya hazırlanıyor. TBMM’ye sunulan yeni Maden Kanunu Teklifi, maden ruhsatlarını Saray yetkisine bırakırken, ruhsat bedellerinde ciddi indirimler öngörüyor. Tasarıya göre ruhsat bedelleri yüzde 30 oranında düşürülecek, ÇED süreci fiilen ortadan kaldırılacak ve zeytinlikler, ormanlar, sit alanları maden şirketlerine açılacak.

Maden Şirketlerine "Büyük Anadolu İhalesi"

TEMA’nın 29 ili kapsayan araştırmasına göre bu illerin yüzölçümünün yüzde 67’si IV. grup madenler (altın, bakır, demir vb.) için ruhsatlandırılmış durumda. Anadolu’nun yüzde 2,6’sı aktif olarak işletiliyor. Ancak potansiyelin büyük kısmı hâlâ yerin altında.

Kayseri’de faaliyet gösteren Öksüt Altın Madeni’nin sahibi Centerra Gold’un yetkilisi David Bickford, “İzin süreçlerinin hızlandırılması sektör için olumlu olacak” diyerek hükümetin reformlarına desteğini açıkça dile getirdi.

Ruhsat Bedellerinde Yüzde 30 İndirim

Madencilik Platformu 21 Mayıs’ta Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’la görüştü. Görüşmede, yeni yasa teklifine yönelik sektörel talepler iletildi. AKP milletvekilleri teklifin içine "x[0.7]" çarpanı ekleyerek ruhsat bedellerini yüzde 30 indiriyor. Aynı hükümet, emekçilere asgari ücrete enflasyon altında zam verirken, madencilik patronlarına özel teşvik sunuyor.

Örneğin Yozgat Sorgun’daki bir altın madeni ruhsatı yalnızca 2,6 milyon TL. Buna karşılık İstanbul’da ortalama 100 m²’lik bir evin fiyatı 4,9 milyon TL. Yani bir altın madeni sahasının ruhsatı bir evden daha ucuz.

Türkiye’de Maden Şirketleri Rekor Kâr Elde Ediyor

Centerra Gold’un 2023 verilerine göre Kayseri’deki Öksüt Madeni yüzde 31 maliyetle 465 milyon dolarlık gelir elde etti. Kanada’daki madeninde ise bu oran yüzde 61. Türkiye, hem maliyetin düşük hem de iş güvenliği denetiminin zayıf olması nedeniyle çok daha cazip. Ancak bu cazibenin bedelini emekçiler ödüyor: AKP döneminde en az 2.200 maden işçisi iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi.

Yasa, Sadece Kaynak Transferi Değil, Rejim Değişikliği

Yeni yasa tasarısı yalnızca ekonomik değil, siyasi bir dönüşümü de içeriyor. Saray’a ruhsat dağıtma yetkisi verilerek demokratik denetim mekanizmaları devre dışı bırakılıyor. Bu haliyle teklif, "Anadolu İhalesi"nin kilit aşaması olarak değerlendiriliyor. Ülkenin suyu, ormanı, zeytinliği ve toprağı, şirketlerin kâr hanesine yazılırken, bedelini yurttaşlar ödüyor.

Zeytinini, deresini, ormanını savunan köylüler ve çevreciler ise bu "rant kapısından" içeri alınmıyor.

@welgmedya.com