Bir kararnameler hükümetine dönen AKP iktidarında hemen her kurum birer birere Cumhurbaşkanlığına bağlanıyor. Son olarak RTÜK, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve TRT, Cumhurbaşkanlığına bağlanırken bunlara valilik ve kaymakamlıklar da eklendi.

Cumhuriyet’ten Sinan Tartanoğlu’nun haberine göre Soylu’nun da valilere talip çıktığı ileri sürülüyor. 

Yeni sistemle birlikte valilerin cumhurbaşkanı karşısındaki hukuki durumu konusunda kafası karışık olduğu kaydediliyor. Nedeni ise çıkarılan mevzuatta valilerin hukuki durumu, görev ve yetkileri alanında çelişkili düzenlemelerin yer alması.

Mevzuat çelişkisine ilişkin olarak parlamenter sistemde valilerin hukuki konum, temsil, görev ve yetkisi birkaç yasa ve yönetmelikte düzenleniyordu. 1949 tarihli İl İdaresi Kanunu’nda “valinin hukuki durumu”; ilinde hem devletin, hem hükümetin, hem de ayrı ayrı her bir bakanın temsilcisi olarak tanımlanıyordu. Ancak 2 Temmuz’da çıkarılan 703 sayılı uyum KHK’sinin 138. maddesi ile valilerin devletin ve ayrı ayrı her bakanın temsilcisi olma konumu kaldırıldı. Uyum KHK’si ile “valiler illerinde sadece Cumhurbaşkanı’nın temsilcisi” oldu.  

Yine eski yasaya göre valilerin; devletin, hükümetin ve ayrı ayrı bakanın temsilcisi olmak dışında tüm bunların “idari ve siyasi olarak yürütme vasıtasıydı”. Aynı uyum KHK’sinin aynı maddesi ile “yürütme vasıtası” olma görevinin “siyasi” boyutu da yürürlükten kaldırıldı. Yani valinin sadece Cumhurbaşkanı’nın temsilcisi ve sadece Cumhurbaşkanı’nın idari yürütme vasıtası olması sağlandı. 

Eski sisteme göre; valiler, ilin genel idaresinden başta İçişleri Bakanı olmak üzere her bakana karşı sorumluydu. Başta İçişleri Bakanı olmak üzere bakanlar valilere emir ve talimat verebiliyordu. Valiler de bakanlıkların talimat ve emirlerini yürütmekle “ödevliydi”. Söz konusu uyum KHK’si ile valilerin İçişleri Bakanı başta olmak üzere bakanlara karşı sorumluluğu kaldırıldı. Valilerin sadece “Cumhurbaşkanı’na karşı sorumlu olmasının” önü açıldı.

Valilerin İçişleri Bakanı başta olmak üzere bakanlara karşı sorumluluğu kaldırılsa da bakanların valilere emir ve talimat verme yetkisi korundu. Valilerin emir ve talimat alacakları listesine bir de “Cumhurbaşkanı yardımcıları” eklendi. Ancak burada da “emir ve sorumluluk” çelişkisi ortaya çıktı. Buna göre İçişleri Bakanı’nın valiye emir ve talimat verme yetkisi korundu. Ancak valinin aldığı emir ve talimat doğrultusunda İçişleri Bakanı’na karşı sorumluluğu kaldırıldı.

Bir yandan OHAL yetkileri ile donatılan, diğer yandan devlete ve bakanları değil sadece Cumhurbaşkanı’nı temsil etmeleri ve uygulamalarından sadece Cumhurbaşkanı’na karşı olmaları sağlanan valilerin durumları, dün, İçişleri Bakanlığı’nın Resmi Gazete’de yayımlanan kısa bir yönetmelik değişikliği ile iyice karıştı. Bakanlık; valilerin “temsil” görevleri ile ilgili düzenleme yaptı. Daha önce illerinde sadece Cumhurbaşkanı’nı temsil etmekle görevli valilere Cumhurbaşkanı’nın yanında bir de devleti temsil etme görevi verildi.