Avrupa Konseyi, 5 Mayıs 1949'da II. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulmuştur. 10 Ağustos 1949'da ilk genel kurulunu gerçekleştirmiştir. Kuruluş amacı, Avrupa'da barış, demokrasi ve insan haklarını koruyarak yeni bir savaşın önlenmesini sağlamaktı. Ayrıca, Avrupa ülkeleri arasında iş birliğini teşvik etmek ve Avrupa kıtasında ortak bir değerler ve normlar çerçevesi oluşturmak hedeflenmiştir. Kurucu üyeleri arasında Belçika, Danimarka, Fransa, Hollanda, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Norveç, İsveç ve Birleşik Krallık yer alır. Avrupa Konseyi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi konular üzerinde odaklanarak, Avrupa genelinde bu değerleri yaygınlaştırmayı amaçlayan ilk ve en önemli uluslararası örgütlerden biridir.

Alevi kimlik mücadelesinin Avrupa Parlamentosu'na taşınması, özellikle 1980'li yıllardan itibaren Avrupa'da yaşayan Alevi topluluklarının örgütlenmesiyle başlamıştır. Türkiye'deki 1980 darbesinden sonra Avrupa'ya göç eden Aleviler, burada kimliklerini ve inançlarını daha özgür bir şekilde ifade edebilmişlerdir. Bu dönemde Avrupa'da Alevi dernekleri ve federasyonları kurularak, Alevilik uluslararası platformlarda gündeme getirilmiştir. Ancak Alevi meselesinin Avrupa Parlamentosu'nda resmi olarak dile getirilmesi, 1990'lı yılların başlarında gerçekleşmiştir. 1993 Sivas Katliamı, Alevi kimlik mücadelesinin Avrupa’da daha görünür hale gelmesine yol açan önemli bir dönüm noktasıdır. Bu olaydan sonra Alevi kurumları, insan hakları ihlalleri ve Alevilerin maruz kaldığı ayrımcılığı uluslararası arenaya, özellikle Avrupa Parlamentosu'na taşımıştır.

Alevi kimlik mücadelesinin Avrupa Parlamentosu'na taşındığı somut bir tarih olarak 1994 yılı öne çıkar. Bu tarihte Avrupa Parlamentosu'nda Sivas Katliamı ve Türkiye'deki Alevilere yönelik ayrımcılık üzerine tartışmalar yapılmıştır. O dönemden itibaren Alevi kimliği ve talepleri Avrupa'da insan hakları ve azınlık hakları kapsamında düzenli olarak gündeme gelmeye başlamıştır.

Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu'nun (AABK) ilk diplomasi komisyonu, Alevi kimliğini ve hak taleplerini uluslararası platformlara taşımak ve bu konularda diplomatik ilişkiler geliştirmek amacıyla kurulmuştur. AABK, 2002 yılında Almanya merkezli olarak kurulmuş ve kısa sürede Avrupa genelindeki Alevi derneklerini bir araya getiren bir çatı örgüt haline gelmiştir. İlk diplomasi komisyonu da bu dönemde AABK bünyesinde kurulmuş olup, özellikle Avrupa Parlamentosu, Avrupa Konseyi ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşlar nezdinde Alevilerin sorunlarını dile getirmek, insan hakları, inanç özgürlüğü ve ayrımcılık karşıtı mücadele konularında Alevilerin haklarını savunmak için çalışmalar yürütmüştür.

Bu komisyon, Sivas Katliamı'nın uluslararası arenada daha geniş bir farkındalık yaratması ve Alevi toplumunun Türkiye'deki durumu hakkında Avrupa kamuoyunda bilinç oluşturulması gibi konulara da odaklanmıştır. Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu'nun diplomasi komisyonu, Alevilerin haklarının korunması ve tanınması için düzenli olarak Avrupa Parlamentosu'nda toplantılar ve görüşmeler yapmıştır.

Ancak gelinen süreçte Alevi kurumlarının kendi içine dönük hale gelmesi, iç iktidar sorunları, H. Mat yönetimi döneminde oluşan diktatoryal davranışlar ve demokratik yapılanmadaki gerilemeler, Avrupa Alevi kurumlarının kadro sorunlarını aşamamasıyla var olan kadroların dışlanması sonucunda, AABF gibi ilkleri başarmış bir kurum, toplumdaki güveni giderek en düşük seviyelere çekmiştir. Alanlardan salonlara çekilen örgütlenme, sanallaşan, reklama dayalı popülizmi esas alan, ben merkezci dar grubun etkisinde, Alevilere hayal kırıklığı, skandallar ve güvensizlik oluşturmaya devam etmektedir.

H. Mat'ın üçüncü kez genel başkanlığa aday olurken, bu kez son defa adayım sözüne rağmen, beşinci kez aday olmaya hazırlandığı 19/20 Ekim 2024 genel kurulu, ne kadar daralma olduğunun ispatıdır. Diplomasi, uluslararası hukuk ve bilgi, politika analizleri gerektiren önemli bir alandır. Straßburg'ta bir tabela asmakla ya da seçim öncesi "workshops" adı altında içe dönük salon etkinlikleri düzenlemekle yapılacak bir şey değildir. Diplomasi, uluslararası düzeyde Aleviler için şimdiye kadar hangi sonuçlar üretildiğiyle ilgilidir.

Sonuçlara baktığımızda, alanlarda üretilen diplomasi, salonlardan küçük bürolara çekilerek dar grupçu iktidar ve çıkar gruplarının egoları yüzünden terk edilmiştir. Alanlarda, örneğin Heumarkt ve Bochum'daki kitleler aracılığıyla, Avrupa ve Türkiye'ye verilen diplomatik mesaj, dünyadaki Alevilere güven verirken, egemenleri telaşa düşürdüğü açıktır. Bu olumlu gelişmelerden geriye dönüşler, AABF/AABK'nın gerilemesinin baş sorumlusu iç sorunların mimarı ve uygulayıcısı dar grupçu anlayıştır.

AKP işbirlikçilerinin yönettiği Alevi örgütlenmeleri, Avrupa'da adeta halılar sererek AABK'ya üye yapan bu anlayıştır. AKP ve ortağı FETÖ'nün iktidar kavgası sonucunda ortaya çıkan 15 Temmuz darbesi ile geçmişten beri AKP ve FETÖ'ye karşı olan Alevilerin maruz kaldığı hakaretler ve zulümler her darbe döneminde olduğu gibi katlanmıştır. Birçok gerici faşist faaliyet daha açık baskılarla uygulanırken, alanlara 500 insan bile götüremeyen dar grupçu AABF yönetimi, diplomaside egemenlerin istediği çizgiye gelmiştir. AABF'nin dar grupçu yönetimi, AABK'yı da etkisi altına alarak gücünü önemli ölçüde zayıflatmıştır.

Avrupa Alevileri bu anlayıştan kurtulmadıkları müddetçe, geçmişte Alevi dünyasında yaratılan güven, aşılanan mücadele azmi ve yüksek sesle alanlarda egemenleri titreten tavırlar giderek bürolarda, bürokratik tezgahlarda kaybolacaktır.

Gerçeği görenlere, davasına sahip çıkan, eğilmeyenlere...
Aşk ile...
Binali İpek
22.09.2024