|
Geçenlerde bir uluslararası toplantıda Türkiye'yi iyi bilen bir Amerikalı emekli diplomatla sohbet ettim. Söz, ekonomik krizden açılınca tahminini sordum.
"Hiçbir diktatör, ekonomik kriz nedeniyle devrilmemiştir" dedi.
Ekonomik krizlerin Hitler gibi diktatörleri doğurduğu biliyoruz; devirmediği iddiası ise tartışmalı... Çünkü orada ülkenin yapısından diktatörün direncine, kamuoyu bilincinden, muhalefetin gücüne kadar birçok faktör devreye giriyor. Kimi diktatörler, ekonomik krizi, Tanrı'nın bir cezalandırma biçimi ya da dış güçlerin oyunu olarak sunmayı başarıyor. Kimi ülkede kriz derinleştikçe kitlelerin içine düştüğü güvensizlik hissi, otoriter lider arayışını besliyor.
Türkiye'nin krizine baktığımızda ise tarihe geçebilecek bir örnek görüyoruz: Kriz, işsizlik, enflasyon tavan yapmışken bile iktidar halkın 3'te 1'inin desteğini alabiliyor. Bunu "akıl tutulması" ile açıklamak zor.
Evet, Erdoğan, medyada "kriz" sözcüğünü bile yasakladı. Evet, kendisi bir gündem değiştirme üstadı... "Cambaza bak" taktiğini sıkça uyguluyor, "Bizden önce buzdolabı yoktu" gibi yalanlara kitlesini kolayca inandırabiliyor. Ama bence, kendi eliyle yarattığı krizde hala sıfırlanmamış olmasının bunları aşan iki önemli nedeni var:
Birincisi, yoksulları rehin almış olması...
Resmi verilere göre sosyal yardımlardan yararlanan hane sayısı salgında 3 milyon 300 binden, 6 milyon 600 bine çıktı; yani ikiye katlandı. Ortalama hane nüfusu 3,3 sayılıyor. Buna göre sosyal yardım alan nüfus, 22 milyon... Son seçimde AKP'nin aldığı oy kadar... Elbette iktidara oy verenlerin sosyal yardım alanlar olduğunu söylemiyorum; ancak anlaşılan, oy verenlerin önemli bölümü, aldığı desteğin kesileceği ya da mevcut işinden de olacağı korkusu taşıyor.
İkinci neden ise, muhalefete güvensizlik... AKP seçmeninin çoğu, Erdoğan giderse işlerin daha da kötüleşmesinden endişeli... Ekrana çıkan muhalefet sözcüleri onların zaten bildikleri, hatta yaşadıkları sorunları sıralayıp duruyor, habire Erdoğan'la kavga ediyorlar, ama krizi ne kadar zamanda, hangi kadrolarla, nasıl çözeceklerini hiç söylemiyorlar. O yüzden de inandırıcı olamıyorlar.
Başa dönecek olursam; bence kriz her diktatörü götürür de;
halkı, önce iktidarın elinde rehin olmaktan kurtarmak, sonra da ülkenin sahipsiz olmadığına inandırmak şart...
|
