|
İtalya'nın Perugia kentinde düzenlenen "Uluslararası Gazetecilik Festivali" her yıl, dünya medyasını buluşturuyor. Bu yıl ben de "Avrupa Basın Ödülleri"nin jüri üyesi olarak oradaydım. Gazetecilerin arı kovanı gibi doluştuğu onlarca panelden sadece bir kısmını izleyebildim. İzlenimlerimi kısaca özetleyeyim:
-Gazeteciliğe karşı neredeyse küresel bir baskı var. Buna gazeteciliğin cevabı, "küresel işbirliği" oldu. "Yılın en iyi araştırması" için seçilen haberlerin çoğu, sınırötesi meyda işbirliğiyle hazırlanmıştı.
-Bunun bir nedeni de sorunların da küreselleşmesi: İklimden çevreye, mülteci akınından pandemiye kadar, dünya sorunları sınırları aşan bir boyuta ulaştı.
-Özellikle yazılı basında reklam gelirlerinin azalması, bir yandan medya organlarını zora sokarken bir yandan da sermayeye bağımlılığı azalttı ve okur katkısının önemini artırdı. Birçok medya organı, izleyiciyi/okuru haber sürecine katan formüller üzerinde çalışıyor.
-Yalan haberin ve manipülasyonun virus gibi yayılması teyit ("fact-checking") sürecinin büyük önem kazanmasını sağladı.
-Klasik habercilik, videonun, grafiğin, sosyal medyanın devreye girmesiyle yepyeni biçimler kazandı.
-"Wikileaks", "Frontex Files", "Pegasus Project" gibi, ağırlıkla sızıntıya dayanan habercilik çokça eleştirilse de sonuç alıyor; hükümetler deviriyor, bakanları istifaya zorluyor. Medya, politik bir arınmanın itici gücü haline geliyor.
-"Yurttaş gazeteciliği" giderek önem kazanıyor. ABD'de George Floyd'un öldürülmesini belgeleyen amatör kamera, bir büyük isyanın fitilini ateşledi. Rus oligarkların özel uçak ve yatlarının hareketlerini Google Earth'ten izleyen liseli gençlerin sosyal medya hesapları, çok önemli ipuçları veriyor.
-Özellikle son aylarda Rusya'dan ve Ukrayna'dan Avrupa ülkelerine gelen gazeteciler "sürgün medyası"nı daha da önemli hale getirdi. Sınır aşan yayıncılık, despotların medya sansürüne meydan okuyor.
-Demokrasinin ABD'de ve Avrupa'da bile tehdit altına girmesi, gazetecilikle aktivistlik arasındaki eski kalın duvarı zayıflattı. Artık bir çok gazeteci, mesleğini özgürce yapabilmesini sağlayan demokrasiden yana daha net tavır alıyor.
|
