Değerli yoldaşlarım;

Yunan felsefe tarihi genellikle "Sokrates Öncesi" adıyla anılan"Doğa'nın İncelemesi" ile başlatılır.

M.Ö 6. ve 5.yüzyılları kapsayan bu dönemin temel belirleyici niteliği var olan ve var olmayan, görünen ve görünmeyen her şeyin bir neden-sonuç ilişkisi çerçevesinde açıklanabilmesi için doğaya gitmenin ve doğa olaylarını incelemenin gerekli görülmeye başlanmasıdır.

Doğaya yönelen ilk filozofların peşinde koştuğu bilgi hem hatasız hem de bütünü kapsayan bilgi, yani her şeyden önce nedenlerin bilgisi olmalıydı. Dolayısıyla evrenin ve onu oluşturan unsurların oluşumu, değişimi, gelişimi ve yok oluşu üzerine genel ilkeler belirlemek, bunun için de tanrıların keyfi istek ve buyruklarından ziyade doğadaki olaylar arasındaki doğal neden-sonuç ilişkisine odaklanmak Sokrates öncesindeki felsefenin yani doğa felsefesinin temel belirleyici niteliği idi.

Bu konuda İngiliz Antik Felsefe profesörü

Jonathan Barnes, "İlk Yunan filozofu Miletoslu Thales bir güneş tutulmasını önceden bildiği zaman bu felsefe başlamış oldu", diyor.

Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri adlı kitabında Diogenes Laertios'da bu konuda şöyle diyor:

"Felsefe bağlamında doğadan ilk bahseden Thales'tir."

İlk felsefe tarihçisi olarak kabul edilen Aristoteles'e göre de Antik Yunan'da felsefe Thales'le başlamıştır.

THALES VE MİLETOS OKULU

Antik Yunan'da felsefeyi başlatan ve Yunan dünyasının yedi bilgesinin ilki olan Thales, Yunanistan'ın kolonisi olan İyonya bölgesinde bir liman ve ticaret kenti olan Miletos'ta M.Ö 625 yılında doğar. Aynı zamanda bir gök bilimcisi olan Thales daha gençlik yıllarında

Mısır'a ve Babil'e yapmış olduğu seyahatlerde geometri ve astronomi konusunda öğrendikleri bilgileri geliştirerek doğa incelemelerine başlar. Thales'in önemi "Evrenin temeli nedir?" sorusunu ilk olarak ortaya atması ve buna yanıt aramasıdır.

Aristoleles'in de katkısıyla felsefenin babası olarak kabul edilen "Thales" günümüze kadar da önemini korumaya devam etmiştir.

Thales'in öğrencisi olan Anaksimandros ve Anaksimenes de Miletos'da doğup büyüdükleri ve bu felsefeyi devam ettirdikleri için bu üçlü "İyonyalı Bilim Adamları" ve kurdukları okul da "Miletos Okulu" olarak adlandırılır.

Tarihçi Herodot'a göre Thales, M.Ö 28 Mayıs 585 tarihinde gerçekleşen "Güneş tutulmasını" önceden tahmin etmiş, böylece doğa olayları ve insanın içinde yaşadığı dünya hakkında duyularla elde edilen bilgilerin ışığında, aklın kullanılmasıyla yeni bilimin yani felsefenin doğuşunu da başlatmış olur. Thales ve öğrencileri olan Miletos'lu filozoflarla din ve mitoloji yerini felsefeye bırakırken, Tanrılar, kahramanlar ve biliciler de yerini filozoflara ve insan aklının kontrolü altında olan deney ve gözleme bırakır.

Bunun sonucu olarak materyalist bir temele dayanan "Doğa Bilimleri" gökyüzünde, yeryüzünde ve yerin altında olan her şeyi bilimin ışığında deney ve gözleme dayanarak incelemeye başlar.

THALES'İN YAŞAMI VE GÖRÜŞLERİ:

Bu konuda Diogenes Laertios şunları söylüyor:

Bazıları Thales'in evlendiğini ve Kybistan adında bir oğlu olduğunu söylerler, bazılarına göre ise, hiç evlenmemiş ve kız kardeşinin oğlunu evlat edinmiştir.

Annesi onu evlenmeye zorladığında:

"Daha zamanı değil" diyen Tales, sonra yaşı ilerleyip annesi onu evlenmesi için yine sıkıştırınca bu defa da "Artık zamanı değil" demiş. Doğa üzerine konuşan ilk kişi olan Thales, Mısırlılardan geometriyi öğrenip çember içine bir dik üçgen çizen ilk kişi olup, bunu kutlamak için bir sığır kurban etmiş. Ayın son gününe "Otuzuncu gün" adını veren Thales, yıl içindeki mevsimleri bularak, yılı 365 güne bölmüştür. Ayrıca Thales'ten şu özdeyişler aktarılır:

En bilge şey zamandır, çünkü her şeyi ortaya çıkarır.

Neyin zor olduğunu sorana şöyle yanıt verir: "Kendini tanımak."

Neyin kolay olduğunu sorana ise "Başkasına akıl vermek" diye yanıt vermiş.

Platon, "Theaitetos" diyaloğunda Thales'ten bahsederken, onun sürekli gökyüzündeki yıldızları izleyen dalgın bir kişi olduğunu ve önündeki kuyuyu görmeyip kuyuya düştüğünü yazar.

Aristoteles'e göre de Thales, yıldızların hareketine bakarak bir sonraki yıl zeytinin bol olacağını hesaplayarak, yaz gelmeden bütün zeytin bahçelerini kiralayarak büyük para kazanmış, böylece filozofların ticaretten de anladığını kanıtlamış olur.

THALES'İN ÖLÜMÜ

M.Ö 545 yılında jimnastik yarışmasını izlerken sıcağın ve susuzluğun etkisiyle 70 yaşında ölen Thales'in mezar taşında şunlar yazar:

"Bilgeler bilgesi Thales'in mezarı bu, kendisi küçük ama şanı göklere çıkıyor."

Bu konuya devam edeceğim.

İyi akşamlar değerli yoldaşlarım.