Hak ediş deyimi, kişinin, şirketin, devletin ya da kurumların harcadıkları emek ve alın teri karşılığında aldıkları ya da alacakları maddi, manevi destek veya belgedir.

Bu hak ediş, bir firmanın veya şirketin yapacağı işi yasal süresi ve şartları içinde tamamlayıp teslim etmesi ya da kısım kısım bitirmesi karşılığında, yapılan protokolde belirtilen kurallar dahilinde, sarf edilen emek ve alın teri sonucu ortaya çıkan iş karşılığında ödenen maddi katkıdır, yani paradır.

Peki, bu ödeme yani hak ediş, firmanın belirtilen işi yasada öngörülen süre ve şartlar içinde bitirip, yetkili kurumların onayını müteakip teslimi sonrasında aldığı hak ediş, üzerinden geçen 5-10 yıl sonra geri talep edilebilir mi? Edilirse, firmanın yaptığı ve kurumun onayladığı hak edişin geri iadesi mümkün olur mu? Ya da olsa bile geçen zaman dilimi içinde aynı firmanın, aynı yetki belgesi ile yaptığı ve bitirip teslim ettiği, karşılığında aldığı işlemler hukuksuz olmaz mı?

Bu durumda sorumlu kişi ya da kurum kim olur? Yetki belgesi, 10 yıl önce yapılan bir iş nedeniyle feshedilirse, bu süreç içinde yapılan işlerin hukuki boyutu ne olur? Ola ki bir deprem ya da yıkılma sonucu hasar meydana gelirse, kimi sorumlu tutmak gerekecek? Teslim alan kurum mu, işi yapan firma mı, yoksa sakat ve asılsız belgeyi veren ve 10 yıl boyunca buna göz yuman tüm kurumlar mı?

Mesela ben 40 yıl önce lise ve 10 yıl sonra da üniversite diploması almış olsam, yani 30 yıl önce almış olduğum diploma ile askerlik hizmetimi yedek subay ya da asteğmen olarak ifa etsem, ardından aynı diplomayı noter onayından geçirip resmi bir kuruma girsem… Süreç içinde kurumda yetkili kimliğimle birçok işleme imza atsam ve hizmet sürem sonrasında yine aynı üniversite diplomamla emekli olup tüm hak edişlerimi bu diploma üzerinden alsam… 5 yıl boyunca da emekli maaşımı alsam… Ancak bir gün, bir şekilde diplomamın olmadığı iddia edilse ve belgem keyfi bir şekilde, hiçbir içtüzüğe, hukuka ve anayasaya uygun olmayan bir biçimde iptal edilse (edilebilir mi?)…

Bu durumda, 30 yıllık zaman zarfında yaptığım tüm hukuki işlemler, attığım resmi imzalar ve mukabilinde ödenen bedeller ne olacak? Ayrıca, hizmet süresi içinde aldığım maaşlar ve emekliliğim hakkında nasıl bir uygulamaya gidilecek?

Diplomamın iptali nedeniyle kazandığım haklar, attığım imzalar ve üstlendiğim sorumluluklar oldu bittiye mi getirilecek?

Diplomamın geçersiz sayılması nedeniyle iş hakkım, aldığım ücretler, askerlik hizmetleri ve imzam karşılığında devletin (halkın) kasasından çıkan maddi kayıplar nasıl tahsil edilecek (edilebilir mi?)?

Anayasaya ve iç tüzüğe uygun olduğu için 40 yıllık zaman dilimi boyunca kullandığım diploma, hangi yasaya, iç tüzüğe ve kanuna göre geçersiz sayılacak? Geçersiz sayanlar hakkında ya da diplomayı veren okul idaresi, askerlik şubesi, noter vb. hakkında ne gibi işlemler yapılacak (yapılır mı?)?

Çık işin içinden çıkabilirsen…!

Yoksa "Ben yaptım, oldu!" diyerek tüm hukuk ve anayasayı geçiştirecekler mi?

Kemal Atalar
Urfa/Kısas