Semah; ne bir halk oyunu ne de bir sahne gösterisidir. Evrenin kozmik yaşam döngüsü içinde, büyük patlamalar (Big Bang) sonucu oluşan uzay, galaksiler ve yıldızların merkezkaç kuvvetiyle kendi ekseni etrafındaki dönüşünü simgeler. Bu döngü, varoluşun merkezle birlikte hareketini temsil eder. Haq, doğa ve yaşamın görsel bir ifadesidir. Semah, ne çok tanrılı inançlarda ne de tek tanrılı semavi dinlerde yer bulur.

Dinlerin sembol dünyasında olmayan bu figürel döngüler, Alevi öğretisinin doğaya bakışını ve onunla bütünleşmesini yansıtır. Semah; göğe el açıp yakarışla, 12'ler ya da Ali figürüyle açıklanamaz. Bu bir ibadet biçimi değil; evrensel yaşamın, evrenin ruhuyla bütünleşmenin beden diliyle ifadesidir.

Her figür ayrı bir anlam taşır; bazen uzaklaşır, bazen yakınlaşır, bazen bütünü oluşturur. Ne sadece dişidir, ne de eril; eril ile etkilinin aynı bedende bütünleştiği bir yol izahıdır. Dışarıdan bakan biri için yorumlamak neredeyse imkânsızdır. Bu, izoterm bir tavır, içsel bir yolculuk, bir varış ve bütünleşme halidir.

"Yol bir, sürek binbir" diyoruz ama bu kadim öğretiyi, şekilci ve yüzeysel kalıplara hapsetmeye başladık. İçsel anlamından uzaklaştırarak, folklorik gösterilere dönüştürüyoruz. Çocuklarımıza, gençlerimize, ebeveynlerimize "semah budur" diye sunuyoruz ama içeriğini, ruhunu, özünü taşıyamıyoruz.

Hatta iş o kadar ileri gidiyor ki; salonlarda, sahnelerde, "uzman eğitmen" kılığında figürleri bile bilmeyen kişiler semah "öğretiyor". Bu, ancak bir gösteri olabilir. Bu tür yüzeysel uygulamaların sonucunda da semahı içselleştiremeyen kişiler birer "folklor aktivisti" gibi ortada dolaşır.

Semah, devletin valisine, müdürüne, askerine, milletvekiline ya da siyasetçilerine halay, üçayak ya da düğün dansı gibi sunulamaz. Sunulmamalıdır. Hiçbir dinin ibadet ritüeli, sahneye taşınıp alkış toplamak amacıyla yapılmazken; semahın bu şekilde araçsallaştırılması Alevi öğretisine yapılan büyük bir saygısızlıktır.

Bugün bazı anmalarda, etkinliklerde, Avrupa'daki ya da Anadolu’daki Alevi STK'larının düzenlediği programlarda, ne olduğunu bile bilmeyen kalabalıkların karşısına semahçılar çıkarılıyor. Ve ardından "Varol!", "Yaşa!" gibi alkışlar eşliğinde semah yüceltilmek yerine tüketiliyor.

Bu yapılan, aslında semaha değil, Alevi yolunun özüne ve değerine bir hakarettir.
Semah; alkış için, birilerini mutlu etmek için ya da sırf bir program dolsun diye düğün salonlarında, sinema salonlarında, spor salonlarında yapılmaz. Eğer biz Aleviler kendi yolumuza saygı duymazsak, başkalarından bunu beklemek sadece trajikomik bir beklenti olur. O an izleyip gidenler gider, biz yine yalnız kalırız.

Semah, Alevi inancının en temel görsel ve ruhsal ifade biçimidir. Ne sahneye, ne protokole, ne törene, ne de alkışa layıktır. Semah sadece CEM EVLERİNDE ve CEM ERKANLARI içinde yerini bulur. Öğrenileceği yer de yine orasıdır.

Sürç-i lisan ettiysem affola. Aşk ile...
Kemal Atalar

Urfa/Kısas