Yüzyıllardır halkların vicdanında adaletin, özgürlüğün ve direnişin adı olan Alevilik, bugün ciddi bir varoluşsal krizle karşı karşıya. İnançsal olarak Şiileştiriliyor, kültürel olarak yozlaştırılıyor, örgütsel olarak ise koltuk, güç ve itibar sevdalısı kadroların elinde eriyor.

Alevi gençliği kendi yolunu ararken, önüne çıkan tek şey ya ağlayan Şii anlatılar ya da aidiyet sunan tarikat yapıları oluyor. Yolun gerçek önderleri unutuluyor, direniş geleneği sessizliğe gömülüyor. Peki bu çöküşü izleyenler kimler? Cevabı açık: 30 yıldır aynı koltukları bırakmayan, değişimi tehdit olarak gören ve yolu bugüne taşıyamayan “yaşlılar heyeti.”

Son yıllarda Alevi gençliğinde kimliksel bir kayma yaşanıyor. Kızılbaş Aleviliğin, özgürlükçü ve direnişçi çizgisi, yerini Şii İslam’ın mateme dayalı, hiyerarşik ve itaatçi ritüellerine bırakıyor. Aleviliğin özüyle hiçbir ilgisi olmayan bu dönüşüm, özellikle Hz. Hüseyin ve Kerbela merkezli anlatıların merkezileştirilmesiyle derinleşiyor.

Oysa ne Hüseyin figürü ne de diz dökerek yas tutmak Kızılbaş Aleviliğin inanç sisteminde merkezde yer alır. Kızılbaşlık, tarih boyunca Emevi-Sünni dayatmalarına da, Şii hiyerarşisine de karşı durmuş; Baba İshak’tan Pir Sultan’a, Kalender Çelebi’den Seyid Rıza’ya kadar uzanan bir isyan, direniş ve adalet yoludur.

Bu yolun çocukları olan gençler bugün, “ortak İslam çatısı” kisvesi altında kimliksizleştiriliyor. Onlara, kendi yol önderleri değil; Şii imamların ağıtları anlatılıyor. Yol erkanı değil, mateme boğulmuş dualar sunuluyor. Bu, doğrudan Aleviliğin içten içe eritilmesi anlamına geliyor.

Alevi kurumlarının başındaki birçok isim, 60’lı yaşlarını geçmiş, yıllardır aynı yapılarda aynı söylemleri tekrar eden kadrolardan oluşuyor. Bu kadrolar, gençlerin önünü açmak yerine onları susturuyor; kadınları süs, gençleri tabela olarak kullanıyor. Değişim isteyenlere “bölücü” yaftası yapıştırılıyor.

Bu durum, örgütsel yenilenmeyi imkansız hale getiriyor. İç işleyiş şeffaf değil, denetim yok, katılım yok. Aleviliğin geleceği kişisel iktidar savaşlarının gölgesinde kayboluyor. Artık bu yapılar ne gençliğe umut veriyor ne de inanca can suyu olabiliyor.

Aleviliğin geleceği, geçmişte saklı. Ama bu geçmiş, ağıt dolu Kerbela hikayelerinde değil; zalime karşı boyun eğmeyenlerin tarihindedir. Bu yol, Baba İshak’ın başkaldırısında, Nesimi’nin derisinde, Pir Sultan’ın darağacında, Seyid Rıza’nın vakur sözlerinde hayat bulur. Yolun asli önderleri bu topraklarda halkla bir olmuş, inancı yaşamın ta kendisine dönüştürmüştür.

Bugün yapılması gereken, bu kökleri yeniden hatırlamak, genç kuşaklara bu yolu özgürlükçü, laik ve eşitlikçi bir temelde taşımaktır. Aleviliği folklorik bir mirasa değil, politik ve inançsal bir direniş çizgisine oturtmak zorundayız. Yoksa bu yol, tarikatlara kaptırılan gençlerle ve tükenen umutlarla tarihe karışacaktır.

Alevilik, yol ile yürünür. Yolun önüne duvar örenler değil, o duvarı yıkanlar bu inancı geleceğe taşıyabilir. Bugün artık ya gençliğe, kadına, inancın özüne dayanarak yeni bir yürüyüş başlatacağız ya da yitip giden bir hatıra olarak arkamızda bırakacağız.

Kızılbaş Aleviliği yeniden ayağa kalkmalı. Suskunluk, asimilasyonun en büyük ortağıdır. Konuşma, yüzleşme ve yeniden inşa etme zamanıdır. Yaşlılar heyetinin çıkmaza sürüklediği bu yoldan, ancak halkla, gençlikle ve yol erkanıyla çıkabiliriz.

Aşk İle…

Mehmet Ali Demir