Alevi inancına göre Çar Anasır ‘Hava,  Ateş, Toprak, Su’  elementleri can ile birlikte varoluşun, yani maddeden evrenin ve tüm varlıkların varoluşunun da temel kaynağıdır. Bu büyük kozmosun bir parçası olan dünyamızda ki yaşamın sürmesi, tam anlamıyla bu dört ana sır ve can ilişkisine bağlıdır. Bu çar anasırın tümü Alevi inancında kutsaldır.

Ene’l Hak diyerek Hakk’ın yansımasını insanda, insanı da Hakk’ta gören, dört kapı kırk makamla aslına dönüp ‘vahdeti vücut, varlığın birliğine inanan, can ve doğayı özdeş kılan, doğanın diyalektiği, ortaklaşa yaşam istemiyle Rıza şehri ütopyasını gerçekleştirmek isteyen,  vardan gelip vara devir dönüşümünü de Cem ve Semah ile sembolize eden Alevilikte, sabahın erken saatlerinde güneşin doğuşuyla birlikte “güneşe, ışığa karşı dua etmek” önemli bir ritüeldir.

Aleviler, her sabah doğup dünyayı aydınlatan, ışıldatan yaşamın ana kaynağı olan güneşe minnetini sunar. Onu selamlamak, onun bitmeyen ateşinin ve enerjisinin devam etmesini isterler. Alevi can sabah güneşten önce kalkıp bazı ev işlerini yapar ve tam güneş doğarken, ya Mıhemmed, Homete diyerek kendisi, ailesi, kapı komşusu ve tüm dünya ve yaşamın devamı için dua eder.

Buradaki ‘Mıhemmed’ Şiacı, asimilasyoncuların dediği gibi, İslam peygamberi Muhammet değildir.  

 Alevilikte güneş yaşamın kaynağıdır. Ve her sabah doğanın uyandırıcısı olduğu için verilen tüm nimetlerin ve iyiliklerin kaynağı olduğu da kabul edilmektedir. İyi ile kötünün; aydınlık ile karanlığın; haksız ile haklının ayrıldığı yerdir ve kutsaldır.

Alevi Kızılbaş inancındaki bu güneşe, ışığa dua etme, Zerdüşt, Ezidi, Yaresan ve Kakai inançlarında da görülür. Kızılbaşlıkta ateşe atfedilen özelliklerin birçoğu bu inançların ateş kültünde de benzerlikler gösterir. Zerdüşt inancında aydınlığın, ışığın, sıcaklığın, kaynağı olarak ateşin ya da güneşi)  esas alınması ve bu yönüyle ışığa bir kutsallığın atfedilmesi Kızılbaşlıkta da vardır. Bu kutsallık Alevilerin doğan güneşin ilk ışınlarını gördükleri zaman, ışığın düştüğü yerdeki taşı veya ellerinin üstünü öpüp alınlarına götürmesinde de görülür.

Geçmişte Mazda inancı ve Zerdüşt öğretisi temelinde evrendeki oluşum aşamaları ve yaşamın kaynakları olarak Alevi inancındaki çar anasır olan Ateş, Hava, Su, Toprak elementlerinden ilki olan “ateş” özellikle kutsallığı ifade eder. Ateşin kutsallığı, Alevi Cem töreninde görülür. Cem töreni, “delil” veya “çerağı” uyandırılmadan başlamaz / başlatılamaz. Aleviler arasında ateşin kutsanması, tam anlamıyla varoluş felsefesine denk düşen bir teorinin de ana felsefesidir.

Güneşe dua eden Aleviler, ocaktaki ya da yanan ateşi su ile söndürmez, ateşe su dökmezler. Kirli olan herhangi bir şey de ateşe atılmaz. Anadolu’da, özellikle Koçgiri ve Dersim coğrafyası Alevi Kızılbaşlar, su içerken sac ekmeği pişirilen saca da bir iki damla su dökülür. Çünkü ilk yudum su hakkının ateşe ait olduğuna inanılır.   Bu da ona atfedilen kutsallığın doğal sonucudur. Ocaktaki ya da yanan ateşin üzeri kül ile örtülür, ya da kendi kendine sönmesini bekler.

Aleviliğin öncülü olarak kabul edilen inançlardan olan Mazdekçilikte de  günümüz Aleviliğinde olduğu gibi gerçeğin (hakikatin) aydınlıktan yani aydınlanmayı sağlayan ateşten doğduğuna inanılır.

Aşk ile