Bu ülkenin adliyeleri mermerden yapılmıştır. Soğuk, yüksek ve yankılıdır. O salonlarda çoğu zaman yalnızca hakimlerin tokmağı değil, iktidarın sesi duyulur. Dosyalar konuşur, ama insanlar susar. Çünkü bu düzen gerçeğin değil, gücün dilini bilir.
Ama bazen o mermerin ortasında bir ses yükselir. Bir cümle, bir itiraz, bir savunma… Ve bütün o taş düzeninde bir çatlak oluşur. Selçuk Kozağaçlı’nın hayatı işte o çatlağın tarihidir.

Onu anlatmak bir avukatın biyografisini yazmak değildir. Onu anlatmak; Türkiye’de işçinin alın teriyle, madenin karasıyla, taziye evlerinin ağıtıyla büyüyen adalet talebini anlatmaktır. Çünkü o yalnızca davalara girmedi; bir sınıfın hafızasını taşıdı.

Burjuva hukuku kendini tarafsız ilan eder. Oysa mahkeme salonlarında sınıflar konuşur.

Bir tarafta patronların avukatları,
öbür tarafta tabutuyla gelen işçi aileleri.

Bir tarafta “kaza” yazan raporlar,
öbür tarafta “cinayet” diye haykıran anneler.

Selçuk Kozağaçlı bu gerçeği saklamadı. Hukuku steril bir metinler bütünü gibi anlatmadı. Soma’da, Ermenek’te, Aladağ’da, Çorlu’da aynı cümleyi yeniden kurdu:

Ve o düzenin karşısında savunma yapmak onun için yalnızca mesleki bir görev değil, tarihsel bir sorumluluktu.

Bazı insanlar mesleklerini seçer. Bazıları ise tarafını.

O, kariyerini büyütecek davaları değil, bedeli olan davaları seçti. Çünkü halkın avukatı olmak romantik bir sıfat değil, ağır bir sorumluluktur.
Bir işçinin davasına girdiğinde yalnızca bir dosyayı değil; o işçinin hayatını, çocuklarının geleceğini, bir annenin uykusuz gecelerini savundu.

Bu yüzden onun adı bir unvanla değil bir konumla anılır:
Tarihin doğru tarafında duran bir insan olarak.

Bu ülkede hakikatin bedeli vardır. Güce karşı konuşmanın, cezasızlığı teşhir etmenin, korkmadan savunmanın bir karşılığı vardır ve o bedel çoğu zaman özgürlükle ölçülür.

Ama tarih bize şunu öğretir:
Tutsak edilen bedenler olabilir, ama savunulan hakikat asla hapsedilemez.

Kozağaçlı’nın tutsaklığı bu yüzden kişisel bir hikaye değil; savunma hakkının yargılanmasıdır.

Onur, kişisel bir erdem değildir. Onur; doğru yerde durabilmektir.

Yenileceğini bilsen bile davayı sürdürmek, salon boşalsa bile konuşmaya devam etmek,herkes susarken gerçeği söylemek…

Kozağaçlı’nın hayatı kazanma ihtimali için değil, doğruluk için verilen bir mücadelenin adıdır. Bu yüzden onun yaşamı bir başarı hikayesi değil, bir direniş estetiğidir.

Bir sosyalist için savunma yalnızca hukuki bir metin değildir; savunma bir şiirdir.

O şiir maden ocaklarında başlar, fabrika kapılarında çoğalır, taziye evlerinde büyür.

Ve o şiirin en güçlü dizesi şudur:
 

Onun bütün yaşamı bu cümlenin etrafında kurulmuştur. Çünkü o, bir insanın değil bir halkın avukatıdır.

Selçuk Kozağaçlı’nın yaşamı bize şunu sorar:

Çünkü kutsal olan yalnızca nefes almak değildir.
Kutsal olan;

adalet olan bir yaşam,
onurlu olan bir yaşam,
güvenli olan bir yaşamdır.

Yaşamak; taraf olmaktır.
Yaşamak; boyun eğmemektir.
Yaşamak; başkalarının hayatı için kendi hayatını ortaya koyabilmektir.

Ve onun sözleri bu yaşamın en yalın ifadesi olarak kalır:

“Ne için yaşıyoruz?
Kutsal olan yaşamak değil…
Kutsal olan adil bir yaşam, onurlu bir yaşam, güvenli bir yaşam…”

Adalet kendiliğinden gelmez.
Savunma kendiliğinden yapılmaz.
Onur kendiliğinden korunmaz.

Bunların hepsi mücadeleyle var olur.

Ve bazı insanlar vardır; yaşadıkları sürece savunurlar,
savundukları sürece yaşarlar.

Selçuk Kozağaçlı’nın yaşamı bu yüzden yalnızca bir hayat değil, bir çağrıdır.
Onurlu yaşamaya, adil bir ülke kurmaya, korkmadan taraf olmaya dair bir çağrı.

Mehmet Ali Demir