Türkiye son günlerde sıradan bir diplomatik açıklamayla değil, bir ülkenin demokratik geleceğini hedef alan son derece tehlikeli bir zihniyetle karşı karşıya kalmıştır. ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack'ın defalarca dile getirdiği, Ortadoğu halklarının demokrasiyle değil güçlü liderler ve merkezi yönetimlerle daha iyi yönetilebileceği yönündeki yaklaşım, diplomatik bir değerlendirme değil, halkların kendi kaderini tayin hakkına yönelik açık bir meydan okumadır.

Bu anlayışın özeti şudur: "Siz kendi kendinizi yönetemezsiniz. Biz sizin yerinize yönetecek kişileri belirleriz. O kişiler size hükmeder, onlar da bize hizmet eder."

Bu yaklaşımın demokrasiyle hiçbir ilgisi yoktur. Bu, modern çağın sömürgeci zihniyetinin yeni versiyonudur.

Daha vahim olan ise Türkiye'de iktidar cephesinden bu sözlere karşı ciddi bir tepkinin gelmemesidir. Oysa milli iradeden, bağımsızlıktan ve egemenlikten söz eden bir iktidarın, kendi halkının demokrasiye layık görülmediği yönündeki açıklamalara en sert şekilde karşı çıkması beklenirdi.

Ancak sessizlik şaşırtıcı değildir.

Çünkü Türkiye son yıllarda demokratik kurumların güçlendiği değil, tek merkezde toplandığı bir yönetim modeline doğru sürüklenmektedir. Kuvvetler ayrılığının zayıfladığı, basının iktidara bağlı havuzda toplandığı, yargının siyasallaştığı yönündeki eleştirilerin arttığı, seçilmiş belediye başkanlarının görevden uzaklaştırıldığı ve kayyum uygulamalarının normalleştirildiği bir süreç yaşanmaktadır. Barrack'ın tarif ettiği model ile Türkiye'de inşa edilmeye çalışılan siyasal düzen arasında dikkat çekici benzerlikler bulunmaktadır.

Bugün Türkiye'de asıl tartışılması gereken konu yalnızca iktidarın tutumu değildir.

Asıl soru, muhalefetin hangi tarafta durduğudur.

Demokratik siyasetin temel görevi, iktidarın otoriterleşme eğilimlerine karşı toplumsal iradeyi savunmaktır. Ancak son dönemde CHP içerisinde yaşanan gelişmeler ve Kemal Kılıçdaroğlu etrafında şekillenen siyasi pozisyonlar bu açıdan ciddi soru işaretleri yaratmaktadır.

Burada mesele kişisel bir liderlik yarışı değildir.

Mesele, Erdoğan karşısında oluşan demokratik değişim talebinin parçalanıp parçalanmadığıdır.

On üç seçim kaybetmiş bir siyasi liderin yeniden siyasetin merkezine Kayyum olarak taşınması ve bunun demokratik bir çıkış yolu olarak sunulması, geniş toplum kesimlerinde karşılık bulmamaktadır. Daha da önemlisi, bu süreç muhalefetin enerjisini iktidara karşı mücadeleden uzaklaştırarak iç çatışmalara sürüklemektedir.

Siyasette niyetlerden çok sonuçlar önemlidir.

Bugün ortaya çıkan tabloya bakıldığında Kılıçdaroğlu çevresinin attığı her adımın Erdoğan iktidarının elini güçlendirdiği yönündeki eleştiriler giderek büyümektedir. Çünkü demokratik muhalefetin parçalanması, halkın değişim umudunun zayıflatılması ve muhalefetin kendi içine kapanması en çok mevcut iktidarın işine yaramaktadır.

Bu nedenle mesele artık Kemal Kılıçdaroğlu'nun siyasi geleceği değil, Türkiye'nin demokratik geleceğidir.

Tom Barrack'ın temsil ettiği anlayış, halkların değil yöneticilerin belirlediği bir düzen istemektedir. Erdoğan'ın uzun yıllardır kurmaya çalıştığı sistem de güçlü lider merkezli bir yönetim modeline dayanmaktadır. Bu süreçte demokratik muhalefetin bölünmesine yol açan her hamle ise ister istemez aynı sonuca hizmet etmektedir.

Türkiye bugün bir yol ayrımındadır.

Ya halkın iradesini, hukukun üstünlüğünü ve demokratik cumhuriyeti savunacaktır ya da farklı aktörlerin katkısıyla şekillenen yeni bir vesayet düzenine sürüklenecektir.

Tarih bazen çok acımasızdır.

Çünkü tarih insanların ne söylemek istediğine değil, yaptıklarının hangi sonuçları doğurduğuna bakar.

Yarın dönüp geriye bakıldığında Türkiye'de demokrasinin gerilemesine, muhalefetin parçalanmasına ve otoriterliğin güçlenmesine katkı sunan herkes, bu sürecin siyasi sorumluluğuyla yüzleşmek zorunda kalacaktır.

Mehmet Ali Demir