Bir arkadaşım özelden, “Devri daim olsun ne demek, bu bir nevi reankarnasyon anlayışı mı?” diye sormuş.

Ona şu cevabı verdim:

Yunus Emre, “Ölürse tenler ölür, Canlar ölesi değil” der.

Alevi inancına göre ten ile can ayrıdır.

Can bir tenin içinde dünyaya gelir, ten yorulup bu canı taşıyamaz hale gelince, can içine girdiği kafesinden uçar gider; bunun için birçok Alevi deyişinde “can kafesten uçtu gitti” denir.

Can kafesten uçup, gider gibi tenden çıkıp gidince ten ölür, can geldiği yere geri döner; Hakka yürüdü sözü bunu anlatır.

Bu can hayatında kazandığı maslahata göre dönüp bu dünyaya başka bir tenin içinde tekrar gelir; buna Alevi

İnancında devriye denir.

Devredip dünyaya tekrar gelen can insan sıfatında değilde başka bir canlının donunda da gelir -gelebilir. Bunun için bazı devriyelerde “insan sıfatında çok geldim gittim” der aşık.

Bunun için, bu anlayıştan dolayı bu dünyadan göçen biri için “devri asân olsun” denir. Asân sözü tamı tamına kolay anlamına gelir. Aleviler dünyadan göçen yani teni ölüp, ruhu teninden çıkan kişi için devri kolay olsun diye temennide bulunurlar; gelenek böyledir, inancın dili böyle demeyi gerektirir.

Son dönemlerde “Devri daim olsun” diye bir tabir kullanılır oldu ki ben bunun doğru olmadığına inanıyorum.

Sunacağım Yunus Emre’nin şu deyişi Yunus Emre’nin insana nasıl baktığını anlatır. Bu deyişten devriye İnancını  anlaya biliriz; Devriye konusunu anlatan uzunca bir yazımda var.

Aşk İle

*

Can bir ulu kimsedir beden onun atıdır

Her ne lokma yer ise bedenin kuvvetidir

Ne denli yer isen çok ol denli yürürsün tok

Cana hiç assı yok hep sûret maslahatıdır

Bu can ni’meti hani gelin bulalım onu

Asayiş kılan canı evlîyâ sohbetidir

Sohbet canı semirdir hem âşıkın ömrüdür

Hak Çalab’ın emriyle erenin himmetidir

Erenin yüzü sulu himmeti arştan ulu

Kimi görsen bu hulu eren inayetidir

İnâyet onun işi anlamaz değme kişi

Bilgil bu hümâ kuşu âşıklar devletidir

Yunus’un yanar içi kamudan gönlü kiçi

Suya sayılmaz suçu erenin himmetidir.   

…

Abdülbaki Gölpınarlı’nın hazırlayıp İş Bankasınca yayımlanan Yunus Emre kitabı, Sayfa: 308

Sözlük:

Asayış: düzgün düzen

Assı: kar, fayda

Suret: şekil, yüz, güzellik

Maslahat: yerine göre icap eden iş, söz, hareket.

Himmet: Çalışmak, gayret göstermek. Birinin manevi bakımdan iyi bir hale gelmesi için gönül etmek

Hulu:

Kiçi: küçük