Sevgili dost, değerli adaşım
“Bir insanın kendinin, kendi hakkındaki düşüncelerine bakılarak karar verilmez” onun yaptıklarına somut olarak bakıp, değerlendirilir; bunun için Adanamızın meşhur valisi Ziya Paşa “Aynası iştir kişinin, lafa bakılmaz” demiş. TİMUR hanedanlığını müslüman kategorisinde saymak ne kadar uygun olur bilmem; bunu ayrı bir babta konuşmak gerekir.
Timur’u bizzat görüp, evine giren bir Avrupalı olan İspanyol elçisi Clavijo’nun anılarını okudum; Timur’un verdiği davetlerde sarhoş olmamış olmak garipseniyor, hatta ayıplanıyor; TİMUR’un eşleride dahil hepsi kıyasıya şarap içiyor.
TİMUR savaşıp, istila ettiği diyarlardaki sanatçıları, bilim insanlarını toplayıp, Semerkand’a yani başşehrine götürüyor. Bunların yarattığı bir sanat var oralarda.
İsfahan, Safevi Devletinin ikinci baş kenti.
Isfahanı görüp, gezene kadar Türkmenlerin kurduğu devlette ne olacak, Türkmenler Çadırlarda oturup, elinde kılıç, Allah Allah naraları atarak savaşmışlardır diye düşünürdüm. Isfahandaki iki katlı köprüyü, Safeviler’in yaptırdığı şehir meydanını, meydanı çevreleyen sarayları, saraylardaki resimleri, akustiği, görünce şaşırdım; bunlar Osmanlı Devletinin yaptıklarından fersah fersah daha ileriydi daha gelişmişti.
Isfahanda Safeviler’in saraylarındaki resimler Avrupa kaynaklı DEĞİL Semerkand’dan gelen sanatçılarca yapılmış. Bunları “300 yıllık Türk İmparatorluğu Akkoyunlular” adlı, Amerikalı bir yazar olan John E. Woods’un, Milliyet yayın evinden çıkan kitabında, verdiği bir alıntıda okumuştum; yazarın söz konusu ettiği bu kitabları Tahran’da bir kitapçıda görüp resmini çekmiştim, Tahran albümümde resimleri var.
Timurlar yada Safeviler gibi Türk devletlerini İslam Arap medeniyeti kategorisinde saymayı doğru bulmuyorum; elde mevcut bulunan Kur’an, kadını erkeğin yarısı görüp, kadını toplumun dışına itiyor. Peygamberin etrafındaki İslam önderleri içinde bir kadın var mı? Dört Halife döneminde herhangi bir göreve atanmış, bir kadın adı duyulmuş mu? Emevi ya da Abbas’ı yönetimi içinde sözü geçen, öne çıkmış, herhangi bir göreve getirilmiş, bir biçimde adı bilinen bir - tek kadın duyulmuş mu? Yok. İslam medeniyetinde kadının durumunu anlamak istiyorsan bunlara bakacaksın.
İslam erkek egemenliğinde kadınların sürekli ezilip, horlandığı, hatemlere kapatıldığı bir süreç yaşamış. İslam medeniyeti denilen dönemde kadının durumunu anlamak ya da göstermek için Kur’anda, Halifeler döneminde, Emeviler ile Abbasi yönetimlerinde kadınlar Lehine olumlu ne var? Bunlara bakmak gerekir.
Aşk İle
İriza. Kaymak Köyü. Eylül 2019.
