WELG | Bugün, Türkiye tarihinin en karanlık dönemeçlerinden biri olan 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’nin üzerinden 45 yıl geçti. Aradan geçen onca zamana rağmen, Türkiye hala faşist darbenin ürünü olan 1982 Anayasası’yla yönetiliyor. Darbenin baskıcı ruhu, demokrasinin kurulamadığının ve hatta giderek geriye gittiğinin en açık göstergesi.

12 Eylül’ün Bilançosu

Darbe sonrası bilanço ağırdı:

. 650 bin kişi gözaltına alındı, 1 milyon 683 bin kişi fişlendi.

. 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı.

. 517 idam cezası istendi, 50’si infaz edildi.

. 171 kişi işkence sonucu hayatını kaybetti.

. 30 bin kişi sürgüne gitmek zorunda kaldı.

. Gazetecilere toplam 3 bin 315 yıl hapis cezası verildi, üç gazeteci öldürüldü.

Özellikle Diyarbakır Cezaevi, insanlık dışı işkencelerin simgesi haline geldi. Burada 34 tutuklu işkenceyle öldürüldü.

Darbe Anayasası 45 Yıldır Yürürlükte

1982’de cuntanın hazırladığı anayasa, baskı ortamında yapılan referandumla yüzde 92 “evet” oyu aldı. O gün bugündür Türkiye, bu anayasa ile yönetiliyor. 12 Eylül’ün ürünü olan bu anayasa, halkın iradesini sınırlandırdı, kurumları askeri vesayetle şekillendirdi.

Bugün, 45 yıl sonra bile hala yeni, demokratik ve özgürlükçü bir anayasa yapılamamış olması, Türkiye için büyük bir utançtır. Dahası, demokrasi daha da geriye gitmiş durumda.

2025 Türkiye’si: 12 Eylül’ün Gölgesi Sürüyor

Darbenin üzerinden neredeyse yarım asır geçti ama kayyum atamaları, ifade özgürlüğünün kısıtlanması, basın üzerindeki baskılar, muhalefet partilerinin kriminalize edilmesi hala günlük siyasetin parçası. Halkın seçtiği belediye başkanları görevden alınıyor, gazeteciler gözaltına alınıyor, demokratik muhalefet susturulmaya çalışılıyor.

Bu tablo, sadece darbenin bıraktığı izlerin silinmediğini değil, aksine 12 Eylül’ün otoriter mirasının daha da güçlendiğini gösteriyor. Türkiye, hala gerçek bir demokrasiye ulaşamadığı gibi, son yıllarda askeri darbenin bile ötesine geçen bir sivil otoriterleşme ile karşı karşıya.

Sol Perspektif: Mücadele Bitmedi

12 Eylül, işçi sınıfının örgütlü gücünü dağıtmak, sol hareketleri bastırmak, halkın iradesini zayıflatmak için yapıldı. Bugün de iktidar, aynı mantığın sivil versiyonunu sürdürüyor: sendikalar işlevsizleştiriliyor, emekçiler güvencesizliğe mahkûm ediliyor, halkın iradesi gasp ediliyor.

Aradan geçen 45 yıla rağmen hala darbe anayasasıyla yönetilmek, demokrasinin değil, baskının ve faşizmin sürekliliğini ifade ediyor. Bu nedenle 12 Eylül’ün 45. yılında hatırlanması gereken, yalnızca geçmişte yaşanan zulüm değil, bugünün gerçekleriyle de süren demokrasi mücadelesidir.

@welgmedya.com