WELG | Washington / Tahran – ABD ile İran arasında aylardır devam eden savaş ve kriz ortamını sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik mutabakatın elektronik ortamda imzalandığı ve yürürlüğe girdiği bildirildi. ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın elektronik imzalarıyla onaylanan anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını, askeri gerilimin sona erdirilmesini ve nihai barış görüşmeleri için 60 günlük bir müzakere sürecinin başlatılmasını öngörüyor.

"Anlaşma Elektronik Ortamda İmzalandı"

ABD merkezli Axios'un aktardığı bilgilere göre mutabakatın İsviçre'de düzenlenecek resmi tören beklenmeden elektronik ortamda imzalandığı doğrulandı. Beyaz Sarayı kaynakları anlaşmanın yürürlüğe girdiğini teyit ederken, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Trump'ın Versay Sarayı'nda anlaşmayı imzaladığı görüntüleri paylaştı.

İran tarafında ise Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın anlaşmayı imzaladığı açıklandı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Farsça ve İngilizce metinlerin karşılıklı olarak onaylandığını belirterek, İsviçre'de yapılacak toplantının imza töreni değil teknik görüşmeler amacı taşıdığını söyledi.

"Hürmüz Boğazı Yeniden Açılacak"

Mutabakatın en kritik maddelerinden biri dünya enerji ticaretinin can damarı olarak görülen Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması oldu.

Anlaşmaya göre İran boğazdaki geçişleri yeniden serbest bırakacak, ABD ise İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacak. Bu adımın küresel petrol piyasalarında yaşanan dalgalanmayı azaltması bekleniyor.

ABD Başkanı Trump daha önce yaptığı açıklamada Hürmüz'ün tamamen açılmasının küresel enerji piyasaları açısından tarihi bir gelişme olacağını söylemişti.

"60 Günlük Kritik Süreç Başlıyor"

Mutabakat kalıcı bir barış anlaşması değil, kapsamlı anlaşmaya giden yol haritası niteliği taşıyor.

Taraflar önümüzdeki 60 gün boyunca ateşkesi koruyacak ve bu süre içerisinde nükleer program, yaptırımlar, bölgesel güvenlik ve ekonomik ilişkiler başlıklarında nihai müzakereleri sürdürecek. Sürecin karşılıklı mutabakatla uzatılabileceği belirtiliyor.

"Nükleer Dosya Masada"

Anlaşmanın en hassas başlıklarından biri İran'ın nükleer programı olmaya devam ediyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın gözetiminde İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin yeni düzenlemeler yapılması öngörülüyor. Ancak İran tarafı nükleer materyalin ülke dışına çıkarılmasını kabul etmeyeceğini açıkça duyurdu.

Bu durum, önümüzdeki müzakerelerde en zorlu başlıklardan biri olarak görülüyor.

"Pakistan ve Katar Arabuluculuk Yaptı"

Anlaşmanın ortaya çıkmasında Pakistan ve Katar'ın yürüttüğü diplomatik girişimler önemli rol oynadı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, "İslamabad Mutabakat Anlaşması" olarak adlandırılan sürecin derhal yürürlüğe girdiğini açıklarken, İsviçre'de yapılacak teknik görüşmelerin bölgesel istikrar açısından yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini söyledi.

Şerif ayrıca Türkiye, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır'ın diplomatik katkılarına teşekkür etti.

"Kalıcı Barış mı, Kırılgan Ateşkes mi?"

Her ne kadar taraflar anlaşmayı tarihi bir dönüm noktası olarak sunsa da uzmanlar sürecin hâlâ kırılgan olduğuna dikkat çekiyor.

Mutabakatın uygulanması; yaptırımların geleceği, İran'ın nükleer faaliyetleri, İsrail'in güvenlik talepleri ve bölgesel silahlı grupların durumu gibi birçok kritik başlığa bağlı bulunuyor. Anlaşmada taraflardan herhangi birinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde sürecin yeniden krize dönüşebileceği belirtiliyor.

"Ortadoğu'da Yeni Dönem Başlayabilir"

Yaklaşık dört aydır bölgeyi sarsan çatışmaların ardından gelen mutabakat, yalnız ABD ile İran arasındaki ilişkileri değil, Ortadoğu'nun tamamındaki güç dengelerini etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasıyla birlikte enerji piyasalarının rahatlaması, bölgesel gerilimin düşmesi ve diplomatik kanalların yeniden işler hale gelmesi bekleniyor. Ancak kalıcı barışın sağlanıp sağlanamayacağı, önümüzdeki 60 günlük müzakere sürecinin sonucuna bağlı olacak.

@welgmedya.com