WELG ÖZEL | Gazeteci Mehmet Ali Demir’in Analizi: Türkiye'de demokratikleşme ve Kürt sorununun barışçıl çözümü, siyasal İslamcı bir "dava partisi" ve otoriter milliyetçilikle mümkün mü?

Siyasal İslam ve Demokrasi: Bir Çelişki mi?

AKP, 22 yıllık iktidarında Türkiye’nin yönetim biçimini derinden dönüştürdü. Kurulduğu ilk yıllarda Avrupa Birliği süreci, reformlar ve ılımlı İslam söylemiyle destek bulan AKP, bugün geldiği noktada açıkça “tek adam rejimi” ile özdeşleşmiş durumda. Recep Tayyip Erdoğan’ın “Bu bir siyasi çizgi değil, dava partisiyiz” sözleri, partinin kendisini klasik anlamda demokratik bir siyasi aktör olarak değil, ideolojik bir hareket olarak gördüğünü gösteriyor.

Peki bu “dava” nedir? Verilen mesajlar, eğitim politikaları, Diyanet’in güçlendirilmesi, kadın ve LGBTİ+ hakları konusundaki söylemler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bu davanın “siyasal İslam” olduğu açıkça görülüyor. Bu anlayış, çok inançlı, çok kimlikli ve çok dilli bir toplumda kapsayıcı bir demokrasi üretmektense, tekçi bir düzen kurma eğilimini beraberinde getiriyor.

Erdoğan'ın "Dava" Söylemi Ne Anlatıyor?

Erdoğan’ın sıklıkla dile getirdiği “dava” kavramı, sadece bir politik programı değil, yaşam biçimini ve devlet-toplum ilişkisini de belirleyen bir ideolojik çerçeve olarak işliyor. Bu dava uğruna; basın özgürlüğü, yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı gibi demokratik sistemin temel taşları birer birer ortadan kaldırıldı. Bu dava anlayışı, muhalefeti düşmanlaştırmayı, eleştiriyi ihanet saymayı da içinde barındırıyor. Böyle bir yapı içinde demokrasi, sadece seçimlerden ibaret hale getirildi.

MHP: "Ya Sev Ya Terk Et" Milliyetçiliği ve Demokrasiyle Uyuşur mu?

Öte yanda AKP'nin en güçlü müttefiki olan MHP, Türkiye siyasetinin en katı milliyetçi çizgilerinden birini temsil ediyor. 12 Eylül öncesi sokak çatışmaları ve faili meçhullerde adı sıkça geçen bir hareketin devamı olan MHP, bugün “Cumhur İttifakı”nın belirleyici ortağı konumunda. MHP’nin geçmişi, ötekileştirici politikaları ve “Ya sev ya terk et” gibi demokrasi dışı söylemleriyle uyumlu bir siyasal kültür üretmesi mümkün mü?

Kürt sorununun barışçıl çözümü gündeme geldiğinde ilk refleksi “terörle müzakere edilmez” olan bir siyasi çizgi, bugüne kadar her çözüm ihtimalini ya sabote etti ya da reddetti. Meclis’te barış süreci konuşulurken Bahçeli’nin “İplerle Apo’yu asın” diye bağırması, çözüm karşıtı tutumunun en simgesel anlarından biridir.

Barış Süreci ve Kayyumlar: Demokrasiye Açılan Kapılar Kapatıldı

2013-2015 yılları arasında yaşanan çözüm süreci, her şeye rağmen Türkiye’de barış için umut taşıyan bir dönemdi. Ancak bu süreçte bile şeffaflık eksikliği ve kurumların dışlanması nedeniyle yapı sürdürülebilir olamadı. 7 Haziran 2015 seçimlerinde HDP’nin barajı aşması ve AKP’nin tek başına iktidarı kaybetmesiyle başlayan kriz, çözüm sürecinin sonunu getirdi.

Ardından gelen süreçte; sokağa çıkma yasakları, şehir operasyonları, HDP'li vekillerin tutuklanması, belediyelere kayyumlar atanması ve Kürt siyasi temsilciliğinin sistematik biçimde bastırılması, demokratik çözüm arayışlarının yerini şiddet ve otoriterliğe bıraktığını gösterdi.

Kürt Sorununun Barışçıl Çözümü Hangi Koşullarda Mümkün?

Bugünkü tablo gösteriyor ki, AKP ve MHP'nin ortaklık yürüttüğü bir iktidar yapısında Kürt sorununa dair demokratik ve barışçıl bir çözüm mümkün değil. Çünkü meseleye çözüm odaklı değil, inkâr ve bastırma perspektifiyle bakılıyor. Bu iki parti, çözüm yerine çatışma zeminini diri tutmayı tercih ediyor.

Demokrasiye inanan her yurttaş için temel soru şu olmalı: Siyasal İslam ve Türk milliyetçiliği ekseninde şekillenmiş bir rejim, barışı ve demokrasiyi gerçekten sağlayabilir mi?
Yanıt, yaşananlarla ortada.

@welgmedya.com