WELG - AKP ve MHP’nin ortaklaşa hazırladığı “Milletvekili Seçim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin Meclis'te kabul edilmesiyle, seçimlerde yüzde 10 olarak uygulanan ülke seçim barajı yüzde 7'ye indirildi.

Peki, bu düzenlemenin kanuna dönüşmesiyle birlikte hangi değişiklikler yapılacak?

İl seçim kurulu bir başkan, iki asıl üye ile iki yedek üyeden oluşacak.

İl seçim kurulu başkanı ve asıl üyeleri ile yedek üyeleri, 2 yılda bir ocak ayının son haftasında, il merkezinde görev yapan, kınama veya daha ağır disiplin cezası almamış, en az birinci sınıfa ayrılmış ve birinci sınıfa ayrılma niteliklerini kaybetmemiş hakimler arasından, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunca ad çekme suretiyle tespit edilecek.

Ad çekmeye katılacak hakimin bulunmaması durumunda ise başkan ve asıl üyeler ile yedek üyeler en kıdemli hakimden başlayarak belirlenecek. İl seçim kurulu 2 yıl süre ile görev yapacak. İl seçim kurulu başkanlığının boşalması halinde asıl ve yedek üyelerden en kıdemli hakim il seçim kuruluna başkanlık edecek.

Düzenlemenin kanuna dönüşmesiyle birlikte, önemli düzenlemelerden birisi de ittifak partilerinin milletvekili dağılımında oldu.

Buna göre, ittifakın aldığı oy toplamı ülke barajını geçtiği takdirde, seçim çevrelerinde milletvekili hesabı ve dağılımı, ittifak içinde yer alan her bir partinin o seçim çevresinde almış olduğu oy sayısı dikkate alınarak yapılacak. 

Salt TBMM'de grup kurmuş olmak, seçime katılabilmenin yeter şartından biri olamayacak. Seçime katılma yeterliliği elde eden parti, Siyasi Partiler Kanunu'nda öngörülen ve parti tüzüğünde belirtilen süreler içinde ilçe, il ve büyük kongrelerini üst üste iki defa yapmamışsa seçime katılma yeterliliğini kaybedecek.

2018 yılında yapılan değişiklikle, ittifakın milletvekili sayısının hesaplanmasında ittifakın aldığı toplam oy esas alınıyordu. Ve ittifakın elde ettiği toplam milletvekili sayısı, ittifak yapan siyasi partiler arasında her birinin aldığı geçerli oy sayısına göre bölünerek paylaştırılıyordu.

Kanunlaşan teklife göre, bulundukları ittifak yüzde 7'lik ülke seçim barajını geçtiği taktirde, her partinin milletvekili sayısı, o seçim çevresinde aldığı oy oranına göre hesaplanacak.

Böylece bir anlamda, siyasi partiler ittifak nedeniyle ülke barajına takılmadan milletvekili çıkarabilecek. Mevcut sistemde, bir seçim çevresindeki artık oylar, çoğunlukla oy oranı yüksek olan ittifak partilerine daha fazla milletvekili çıkarma yolunu açıyordu.

Yasayla birlikte "seçmen göçü"nün engellenmesine yönelik düzenlemeler de yürürlüğe konulacak.

Seçmen kütüklerinin düzenlenmesinde, son bir yıl içerisinde sürekli bulunduğu adres dikkate alınacak, atama nedeniyle yer değişikliği ise bu uygulamadan istisna tutulacak.

Bu düzenlemede, seçmenlerin özellikle belediye başkanlığı veya muhtar seçimleri için, memleketlerinde oy kullanmaya yönelmesi etkili oldu. Özellikle son yerel seçimlerde, büyükşehirlerde yaşayan çok sayıda seçmen, memleketlerinde oy kullanmak için seçmen kütüklerini taşımıştı.

Ayrıca sandık kuruluna üye bildirme hakkı olan siyasi partiler, onayı olmadan diğer bir parti üyesini sandık kurulu üyesi olarak gösteremeyecek.

Adres kayıt sisteminde görünmeyen seçmenler, son seçmen olduğu adrese göre seçmen listesine kaydedilecek ve bu adrese göre oy kullanabilecekler.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), görme engelli seçmenlerin kullanabilmesi için oy pusulalarına uygun şablon sağlayacak.

Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun uyarınca yapılacak mahalli idareler genel seçimlerinde, yerleşim yeri adresine göre oluşturulan seçimin başlangıç tarihinden 3 ay önceki seçmen kütüğü üzerinden güncelleme yapılacak. Kütük düzenlemesi nedeniyle seçmen oy kullanma hakkından yoksun bırakılmayacak.

Muhtarlık bölgesi askı listelerinin askı süresi içinde bir seçim çevresinden diğerine yapılan seçmen nakil istemleri hakkında, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından itiraz üzerine veya nakil isteminin şüpheli bir girişim olduğu kanaatine varılması üzerine, resen yapılacak araştırma ve inceleme neticesinde, nakil isteminin kabul edilmemesi halinde, seçmen kaydı dondurulamayacak ve bir önce kayıtlı olduğu adreste seçmen kaydı devam edecek.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne paralel olarak Seçim Kanunu'ndaki ‘başbakan' ibareleri çıkarılacak. 

"Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne uyum" çerçevesinde yapılan düzenlemeyle ise cumhurbaşkanına "seçim yasakları muafiyeti" getiriliyor.

"Başbakan ve bakanlara ilişkin" seçim yasakları maddesinde yapılan değişiklikle "Başbakan" ibaresi metinden çıkarılırken sadece bakanların söz konusu seçim yasaklarına tabi olacağı hükme bağlanıyor.

Cumhurbaşkanı ile ilgili herhangi bir sınırlama getirilmiyor. Buna göre cumhurbaşkanı, seçim propagandasının başlangıç tarihinden oy verme gününü takip eden güne kadar seçim propagandası ile ilgili gezilerde makam ve resmi araçları kullanabilecek. Açılış törenleri yapabilecek, resmi ziyafetler verebilecek, devlet olanaklarıyla yapılan karşılama ve uğurlama törenlerine katılabilecek.

Ancak bakan, milletvekili ve siyasi parti genel başkanları bu yasaklara uymak zorunda olacak.