WELG | 6 Mayıs 1972, Türkiye sol tarihinin en karanlık ama bir o kadar da en aydınlık günlerinden biri olarak hafızalara kazındı. Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, tam bağımsız Türkiye hayalini yüreklerine kazıyarak darağacına yürüdüler. Bugün, sadece üç fidanın değil, onların temsil ettiği yoldaşlık ruhunun, halklara olan bağlılıklarının ve emperyalizme karşı duran cesaretin yıl dönümüdür.

Türkiye Solu’nun Üç Fidanı: Deniz, Yusuf ve Hüseyin

Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan... Bu üç devrimcinin isimleri, Türkiye'de halkın bağımsızlık mücadelesiyle özdeşleşti. 1960’ların sonunda yükselen sol gençlik hareketi içinde THKO’nun (Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu) kurucu kadrosunu oluşturan bu üç isim, “Tam Bağımsız Türkiye” sloganını yalnızca bir pankart yazısı değil, bir yaşam biçimi olarak taşıdı.

ABD üslerinin kapatılması, NATO’dan çıkılması, halkçı bir ekonomi ve emperyalizme karşı örgütlü mücadele… Onların programında yalnızca sistem eleştirisi değil, yeni bir ülke hayali vardı.

Denizler, yalnızca devrimciliği değil, yoldaşlığı da yeniden tanımladı. Kendi canlarını bir adım öne atmaktan geri durmadan, "önce yoldaşım" diyerek yaşadılar. Onların darağacına gidişi, aynı zamanda onurun, dik duruşun ve halkına adanmışlığın manifestosuydu.

12 Mart ve Yargı Darbesi

12 Mart 1971’de verilen askeri muhtıra sonrası Türkiye yeni bir karanlığa sürüklendi. “Anayasayı ortadan kaldırmak” suçlamasıyla tutuklanan Deniz, Hüseyin ve Yusuf, askeri mahkemelerde yargılandılar. O mahkemelerde ne adil bir savunma vardı ne de tarafsız yargı. Karar çoktan verilmişti: Bir gözdağı gerekliydi. Ve bu gözdağı sol harekete, halka ve gençliğe verilecekti.

Dönemin TBMM oturumunda sağ kanat, Menderes’in intikamını almak adına “3-3” sloganlarıyla idamı onaylarken, bazı CHP milletvekilleri ise bu hukuksuzluğa “hayır” diyemedi. Sonuç: Genç yaşlarında üç devrimci darağacına gönderildi. Ama idam edilen yalnızca bedenleriydi, fikirleri hâlâ sokaklarda yankılanıyor.

İnfaz Gecesi: Sessizlikte Planlanan Direniş

5 Mayıs 1972... Sabah saatlerinde koğuşa giren yüzbaşı, idam kararlarının Resmî Gazete’de yayınlandığını bildiriyor. Fakat karşısında teslim olmuş, ağlayan gençler değil; soğukkanlı, devrime inançla bağlı üç yoldaş var. Yusuf’un “Sen ve efendilerin bilmelidir ki biz bir defa öleceğiz, ama siz her gün öleceksiniz!” sözleri yüzbaşıyı susturuyor.

Koğuşta infaz planı yapılır gibi konuşuluyor. Kim ne söyleyecek? Ne giyilecek? Son mektupta ne yazılacak? Hüseyin, “Bu bayrağı buraya kadar şerefimizle getirdik, halkımıza emanet ediyoruz,” derken; Yusuf, “Kellelerimizi alanlar unutmasın, bu halk bu ihaneti affetmeyecek,” diyor.

Ve Deniz… Parkasını ve postallarını giymek istiyor. Son yürüyüşünde bile bir devrimci gibi. Cellada bırakmadan kendi sehpasını kendi tekmeleyecek kadar kararlı. Çünkü ölüm onlar için bir son değil; halk mücadelesine atılan bir imzadır.

Darağacında Bir Bayram

6 Mayıs Hıdırellez’dir Anadolu’da. Halkın dilek tuttuğu, baharı karşıladığı gündür. Ama 1972’nin Hıdırellez’inde, üç gencin nefesi, devrim için toprağa düşer. O sabah Ulucanlar Cezaevi’nde üç ayrı ip hazırdır. Ama cellatların ipi, bu halkın hafızasında her zaman kırık kalacaktır.

Onlar giderken arkasında pişmanlık değil, onur bıraktılar. İsimleri sadece mezar taşlarında değil; duvarlarda, marşlarda, öğrencilerin sloganlarında, işçilerin grev pankartlarında, kadınların özgürlük taleplerinde yaşamaya devam etti. Çünkü bu mücadele ne onlarlaydı ne de onlarla bitti.

Bugün Hâlâ Aynı Söz: Tam Bağımsız Türkiye

2024 Türkiye’sinde hâlâ emperyalizmin gölgesi, sömürünün pençesi, adaletsizliğin ağırlığı var. Ve hâlâ “Tam Bağımsız Türkiye” demek, baskıların hedefi olabiliyor. Denizlerin mirasını sahiplenen gençler, kadınlar, işçiler bu yüzden hâlâ tehdit altında.

Ama aynı zamanda Deniz Gezmiş'in şu sözü de hâlâ geçerli:

“Yaşasın tam bağımsız Türkiye. Yaşasın Marksizm-Leninizm. Yaşasın Türk ve Kürt halklarının kardeşliği. Kahrolsun emperyalizm!”

WELG YORUM

Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan’ı yalnızca birer tarihsel figür olarak değil, bu topraklarda özgürlük, eşitlik ve yoldaşlık için yürütülen mücadelenin ölümsüz adları olarak anıyoruz. Onlar bir mezarda değil, halkın yüreğinde yaşıyor.

6 Mayıs’ta darağacına çıkanlar değil, onları oraya gönderenler yargılanmadığı sürece bu halk huzur bulmayacak.

Ama biz biliyoruz:
Bir gün, bu ülkenin bütün sokakları "Tam Bağımsız Türkiye" sloganıyla dolacak.
Ve o zaman, o üç fidanın kök saldığı topraklardan milyonlar yeşerecek.

Yardımcı Kaynak: Ali Yıldırım-Deniz Gezmiş'in Günlüğü / belgesel anlatı kitabından.

@welgmedya.com