WELG | Türkiye – DEM Parti Dersim Milletvekili Ayten Kordu, 1937-38 yıllarında yaşanan Dersim Tertelesi ile yüzleşilmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne kapsamlı bir kanun teklifi sundu. “Dersim Tertelesi ile Yüzleşme, Hafıza ve Hakikatin Sağlanması Hakkında Kanun Teklifi”, geçmişle hesaplaşma, hakikatin ortaya çıkarılması ve toplumsal hafızanın güçlendirilmesini hedefliyor.

“4 Mayıs: Katliam Kararının Alındığı Gün”

Teklifin gerekçesinde, 4 Mayıs 1937’nin Dersim Katliamı’nın planlandığı ve resmiyet kazandığı tarih olduğu vurgulandı. Dersim halkı açısından bu günün “Roza Şae” (Yas Günü) olarak anıldığı belirtilerek, yaşananların yalnızca tarihsel bir olay değil, halen etkileri süren bir toplumsal travma olduğu ifade edildi.

Gerekçede, Dersim’in Kürt Kızılbaş-Alevi kimliğiyle yüzyıllardır varlığını sürdürdüğü, ancak bu kimlik nedeniyle Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte sistematik baskı ve şiddete maruz kaldığı vurgulandı.

“On Binlerce İnsan Katledildi, Sürgün Edildi”

Teklifte, 1937-38 sürecinde kadın, çocuk ve yaşlı ayrımı yapılmaksızın binlerce insanın katledildiği, on binlercesinin ise zorla yerinden edildiği belirtildi. Resmî verilerde ölü sayısı yaklaşık 13 bin olarak ifade edilse de, yerel kaynakların bu sayının 50 binin üzerinde olduğunu ortaya koyduğu kaydedildi.

Ayrıca Seyit Rıza, oğlu Hüseyin ve yol arkadaşlarının idam edilerek mezar yerlerinin gizlenmesinin, yüzleşme sürecinin önündeki en büyük engellerden biri olduğu vurgulandı.

“Devlet Arşivleri Açılmalı, Hakikat Ortaya Çıkmalı”

Kanun teklifinde en dikkat çekici başlıklardan biri, Dersim Tertelesi’ne ilişkin tüm devlet arşivlerinin eksiksiz şekilde açılması talebi oldu. Teklife göre, bu olaylara ilişkin “devlet sırrı” gerekçesi ileri sürülemeyecek ve tüm belgeler bağımsız bir komisyonun erişimine sunulacak.

Ayrıca kurulması öngörülen “Hakikat, Adalet ve Yüzleşme Komisyonu” ile olayların tüm yönleriyle araştırılması ve raporların kamuoyuna açık şekilde paylaşılması planlanıyor.

“Dersim İsmi İade Edilsin”

Teklifte yer alan bir diğer önemli madde ise Tunceli ilinin adının yeniden “Dersim” olarak değiştirilmesi. Bu değişikliğin tarihsel ve toplumsal hafızanın yeniden inşası açısından kritik olduğu ifade ediliyor.

“Mezar Yerleri Açıklansın, Ailelere Teslim Edilsin”

Kanun teklifinde, Dersim’de katledilenlerin mezar yerlerinin tespit edilmesi, kimliklendirilmesi ve ailelerine teslim edilmesi için özel bir araştırma birimi kurulması öngörülüyor.

DNA incelemeleriyle kimliği belirlenen kişilerin naaşlarının ailelerine teslim edilmesi ya da inançlarına uygun şekilde defnedilmesi planlanıyor. Ayrıca toplu mezar alanlarının koruma altına alınarak hafıza mekânlarına dönüştürülmesi hedefleniyor.

“Hafıza Anıtı İnşa Edilecek”

Teklif kapsamında, Dersim’de katledilenlerin anısına “Dersim Tertelesi ile Yüzleşme ve Hafıza Anıtı” inşa edilmesi de yer alıyor. Bu alanın ticari kullanıma kapalı, kamusal bir hafıza mekânı olarak korunması öngörülüyor.

“Amaç: Yüzleşme ve Toplumsal Barış”

Teklifin genel çerçevesi, Dersim Tertelesi ile yüzleşilmesini sağlamak, tarihsel hakikati ortaya çıkarmak ve benzer acıların bir daha yaşanmaması için toplumsal barışı güçlendirmek olarak tanımlanıyor.

@welgmedya.com