WELG | Washington – Donald Trump, İran’da süren hükümet karşıtı protestolara ilişkin sert açıklamalarda bulundu. Trump, güvenlik güçlerinin protestocuları öldürmesi halinde ABD’nin müdahaleye hazır olduğunu açıkladı. İran’da ekonomik kriz nedeniyle başlayan sokak eylemlerinde şu ana kadar en az 7 kişi hayatını kaybetti, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 29 kişi gözaltına alındı.

Trump: “Barışçıl Protestocular Öldürülürse Müdahale Ederiz”

Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran yönetimini açık şekilde tehdit etti. ABD Başkanı açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“İran, barışçıl protestocuları vurup şiddet kullanarak öldürürse (ki bu onların alışkanlığıdır), Amerika Birleşik Devletleri onların yardımına koşacaktır. Silahlarımız hazır ve tetiktedir.”

Trump’ın bu çıkışı, Washington’un İran’daki iç gelişmelere doğrudan müdahale sinyali olarak yorumlandı.

İran’da Halk Sokakta: Ekonomik Kriz Protestoları Büyüyor

İran’da protestolar, ulusal para birimi riyalin hızla değer kaybetmesi ve hayat pahalılığı nedeniyle beşinci gününe girdi. İran merkezli yarı resmi Fars Haber Ajansı’na göre ülkenin farklı kentlerinde çıkan çatışmalarda can kayıpları artıyor.

Ajans, güneybatıdaki Lordegan kentinde iki kişinin hayatını kaybettiğini, batıdaki Azna’da üç, Kuhdeşt’te ise bir kişinin yaşamını yitirdiğini duyurdu.

İnsan Hakları Örgütü: “Güvenlik Güçleri Ateş Açtı”

Norveç merkezli insan hakları örgütü Hengaw, Marvdasht kentinde Khodadad Shirvani adlı bir gencin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü açıkladı. Hengaw ayrıca Lordegan’da hayatını kaybedenlerin Ahmed Celil ve Seccad Velamaneş olduğunu bildirdi.

Örgüte göre protestolar sırasında farklı kentlerde 29 kişi gözaltına alındı; gözaltına alınanlar arasında kadınlar ve çocuklar da bulunuyor.

Polis ve Besic Yaralıları

Devlet medyası, protestocuların taşlı saldırıları sonucu 13 polis ve Besic üyesinin yaralandığını aktardı. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, protestocular ile güvenlik güçleri arasında sert çatışmalar yaşandığı, bazı araçların ateşe verildiği ve dini yönetime karşı sloganlar atıldığı görülüyor.

Artan gerilim nedeniyle ülke genelinde “soğuk hava koşulları” gerekçesiyle okullar, üniversiteler ve bazı kamu kurumlarında tatil ilan edildi.

Protestolar Nasıl Başladı?

Gösteriler, İran riyalinin serbest piyasada hızla değer kaybetmesiyle başladı. Temmuz ayında 1 milyon riyalin altında olan dolar kuru, 28 Aralık’ta 1 milyon 440 bin riyalin üzerine çıktı. Resmi verilere göre yıllık enflasyon yüzde 52’yi aştı.

İlk protestolar, 28 Aralık’ta Tahran’da elektronik mağazalarının yoğun olduğu Alaeddin Pasajı’nda başladı. Esnafın kepenk kapatmasıyla başlayan eylemler, kısa sürede Büyük Çarşı ve diğer ticaret merkezlerine yayıldı.

Üçüncü günden itibaren protestolar; İsfahan, Kerec, Kirmanşah, Meşhed ve Şiraz gibi kentlere sıçradı. Tahran’da ise birçok üniversitede öğrenciler sokağa çıktı.

Hükümetten Çelişkili Mesajlar

Reformist Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, protestocuların “meşru taleplerinin” dinleneceğini söyledi ve dış baskılara karşı ulusal birlik çağrısı yaptı.

Öte yandan İran Başsavcısı Muhammed Movahedi-Azad, ekonomik protestoların meşru olduğunu kabul etmekle birlikte, “kamu düzenini bozma ve kamu malına zarar verme” durumunda sert ve kararlı müdahale yapılacağını duyurdu.

İran Merkez Bankası Başkanı istifa ederken, yerine eski başkan Abdülnasır Hemmati atandı. Buna karşın İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney’den henüz doğrudan bir açıklama gelmedi.

Gerilim Tırmanıyor

İran’daki sokak eylemleri ekonomik taleplerle başlamış olsa da, artan can kayıpları ve Trump’ın açık müdahale tehdidiyle birlikte kriz uluslararası bir boyut kazanmış durumda. Gözler, hem İran yönetiminin atacağı adımlara hem de Washington’dan gelecek yeni açıklamalara çevrilmiş durumda.

@welgmedya.com