WELG | Ankara – Türkiye’de kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri son bir yılda önceki yılları aşan bir artış göstererek ülkenin en yakıcı sorunlarından biri haline geldi. Son on iki ayda en az 248 kadın erkek şiddeti sonucu hayatını kaybetti; buna ek olarak 270’i aşkın kadın şüpheli biçimde ölü bulundu. Bu tablo, kadınların yaşam hakkının yeterince korunmadığını ve şiddetin artık bireysel bir vakalar bütünü değil, yapısal bir toplumsal kriz olduğunu ortaya koyuyor.

İstanbul Sözleşmesi’nden Çıkış: En Büyük Kırılma

Türkiye’nin 2021 yılında İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesi, devletin şiddetle mücadelede sahip olduğu en önemli uluslararası güvenceyi ortadan kaldırdı. Kadın hareketleri bu geri çekilmeyi, şiddetin artışındaki temel kırılma noktası olarak değerlendiriyor. Sözleşmeden çıkışın ardından koruma taleplerinin karşılanmasında zayıflama, kolluğun müdahalede isteksizliği, yargı süreçlerinde cezasızlığın güçlenmesi ve “kadının beyanı esastır” ilkesinin tartışmaya açılması dikkat çeken sonuçlar arasında yer aldı.

Şiddetin Temeli: Ekonomik Bağımlılık ve Siyasi Söylem

Kadın cinayetlerinin büyük bir bölümü kadının ayrılmak istemesi, boşanma talebi, kendi hayatına dair karar alma isteği ya da erkeğe boyun eğmeyi reddetmesi üzerine işleniyor. Bu durum şiddetin bireysel değil, toplumsal ve siyasal bir mesele olduğunun en açık göstergesi. Kadınları birey olarak değil “ailenin parçası” olarak tanımlayan hükümet politikaları, üç çocuk çağrıları, annelik vurgusu ve aileyi merkeze alan söylemler, kadınların kamusal alandan uzaklaştırılmasına yol açıyor. Bu yaklaşım, kadınların ekonomik bağımsızlığını zayıflatarak şiddet karşısında kırılganlığı daha da artırıyor.

Kadın İstihdamında Gerileme ve Ekonomik Kırılganlık

Türkiye’de kadınların işgücüne katılım oranı hâlâ Avrupa ortalamalarının çok gerisinde bulunuyor. Esnek çalışma ve evden çalışma modellerinin kadınlar için “çözüm” olarak sunulması, kadın örgütlerine göre kadınları güvenceli işten koparan ve ev içi rollere hapseden politikalar olarak değerlendiriliyor. Bu durum ekonomik bağımlılığı güçlendirerek şiddet döngüsünün sürmesine zemin hazırlıyor.

Koruma Mekanizmalarının Çöküşü

Uzaklaştırma kararı olmayan ya da koruma talepleri sonuçsuz kalan kadınların öldürülmesi, devlet mekanizmalarının etkin işlemediğini açıkça gösteriyor. Kadınların kolluğa başvurduğunda çoğu zaman evlerine gönderildiği, savcılık süreçlerinde belirsizlik yaşandığı ve faillerin çoğu kez serbest bırakıldığı biliniyor. Güvenlik ve adalet sistemine duyulan güvenin azalması, şiddetin yeniden üretilmesine yol açıyor.

Şiddetin Yeni Biçimleri: Dijital, Psikolojik ve Ekonomik Baskı

Türkiye’de şiddet yalnızca fiziksel saldırı şeklinde değil; psikolojik, ekonomik, dijital ve toplumsal baskılarla çok boyutlu bir yapıya dönüşmüş durumda. Kadınların eğitim, çalışma hayatı ve kamusal alana katılım süreçleri, şiddetin bu farklı görünümlerinden etkileniyor. Kadın cinayetleri ve şüpheli kadın ölümlerinin artması, devletin sosyal politikalarda eşitlikçi bir yaklaşım üretmesi zorunluluğunu her zamankinden daha güçlü biçimde ortaya koyuyor.

Çözüm: Eşitlikçi Hukuk, Etkin Koruma ve Demokratikleşme

Türkiye’nin kadına yönelik şiddeti önleyebilmesi için kadınları birey olarak tanıyan eşitlikçi bir hukuk yaklaşımına, güçlü koruma mekanizmalarına, eğitim ve istihdam politikalarına ve toplumsal cinsiyet eşitliğini esas alan devlet politikalarına ihtiyacı bulunuyor. İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmenin yarattığı boşluğun ancak kapsamlı bir demokratikleşme süreciyle giderilebileceği açıkça görülüyor. Kadına yönelik şiddet artık yalnızca bireysel bir suç değil; siyasi, toplumsal ve kültürel kararların doğrudan sonucu olarak büyüyen yapısal bir sorun olarak Türkiye’nin geleceğini tehdit ediyor.

@welgmedya.com