Alevi Edebiyatının dili Yunus Emreden bu yana Türkçedir dedim diyeli bu tartışılıyor.

Bazı arkadaşlar Kürtçe yazılan deyişlerin Kürtçeye çevrildiğini, bazı arkadaşlarda Kürt kültürü üzerinde, Türklerin ulusal baskısından dolayı, Kürt Edebiyatının gelişemediğini söyledikleri için konuyu tarihsel süreç içinde düşünüp, o muhabbette şunları yazdım.

Tartışılmayacak kadar net olan, tarihsel süreç şöyle işliyor: 1515’den sonra Kürler Osmanlı Devleti içinde özerk bir yapıda yaşıyor, Kürt dilinin, Kürt kültürünün, gelişmesi önünde, İslamiyetle beraber gelen Arap kültürünün baskısını saymazsan eğer, her hangi bir engel yok; bu Cumhuriyete kadar böyle sürüyor.

Yani 1515’den 1900 yılının ilk çeyreğine kadar 400 yıl Kürt’ler her hangi bir ulusal, Milli bir baskı görmeden, kendi bölgelerinde egemenler. Hatta bu dönemde bazı Türkmen aşiretler Kürtleşiyor.

Osmanlı’nın Kürdistan eyaleti diyebileceğimiz bölgede vergiyi, askeri güvenliği Kürt Beylerine bağlı görevliler yapıyor. Bölgeye egemen olan Kürt  Beyleri,  Şafi olmayan Kürt’lere bile, mesela Ezidilere, zulm ediyorlar ; mesela Süryaniler, Ermeniler,  Kızılbaş Türkmenlerde Kürt Beylerinin baskısı altında kalıyor; bu baskından dolayı, yöreden göçen Türkmen Kızılbaşlarda var, Şafi olup Kürtleşenlerde  var. Mesela Kürt Beylerinin baskısına ilginç bir örnek Aşık Sıdkı Babadır.

1865’te doğan Sıdkı Babanın ailesi, Malatya’nın Tohma Çayı kenarında bulunan Çerme köyünde yalarmış; Kürt Beylerinin adamlarının baskısından kaçıp, Adana’nın Yenice beldesine yerleşmişler.

Şimdi asıl sorulması gereken soru şu:

1515’den beri, 400 yıl Osmanlı’da  özerk bir yapıda yaşayan Kürdistanda niye Kürt dili, Kürt Edebiyatı, Kürtçe ibadet vs gelişemedi ya da gelişemedi? 

Bu dönemde Kürt kültürü üzerinde milli bir baskıdan söz edilemez. Tam tersine bu dönemde Türklük horlanıyor, Türkmenler eziliyor; çünkü Türkmenler Timur’u destekleyerek Birinci Osmanlı devletinin yıkılmasına neden olmuşlar; bundan dolayı Ankara savaşından 11 yıl Sonra kurulan ikinci Osmanlı Devletinde Türkmenlere ikinci, hatta üçüncü sınıf muamelesi yapışıyor. Türkmenler paşa bile yapılmıyor; Türkmenler sürekli  aşağılanıyor,  horlanıyor; bu Cumhuriyette bile içten içe sürüyor.

İlginç olan şu:  1515’den sonra Kürt Beylerinin hakim olduğu Kürdistan eyaletinde bile  Alevi Edebiyatı Türkçe yapılıyor, yörede Kürtçe konuşan Alevilerde Cemlerinde Türkçe ibadet ediyorlar.

Yani demek istediğim şu: 1515’den sonra Kürtçe olan şiirlerin, Türkülerin, edebiyat eserlerinin Türkçeleştirilmesi iddiası boş bir iddiadır. Tarihi gerçekler bilinmeden atılan tezlerdir bunlar.

Kürt dilinin, Kürt Edebiyatının gelişmemesinin nedenleri her açıdan düşünülmelidir

Saygılarımla

Ali Rıza aydın