WELG | Ankara – TBMM Adalet Komisyonu, 11’inci Yargı Paketi olarak bilinen ve onlarca kanunda kapsamlı değişiklik öngören yasa teklifini kabul etti. Paket, özellikle Kovid-19 döneminde getirilen erken tahliye ve açık cezaevine geçiş imkanlarının yeniden düzenlenmesi nedeniyle büyük tartışma yaratmıştı. AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tepkiler üzerine devreye girerek “bazı suçların kapsam dışı bırakılması” talimatı verdiği belirtilirken, komisyona iktidar tarafından sunulan önergeyle terör, cinsel istismar, kadına ve çocuğa yönelik ağır suçlar gibi başlıklarda erken tahliye hakkı tamamen kaldırıldı. Böylece düzenlemenin kapsamı, kamuoyunda dile getirilen eleştiriler doğrultusunda daraltılmış oldu.

55 bin mahkûma erken tahliye imkanı

Yeni düzenlemeye göre 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar bakımından mahkûmların kapalı cezaevinden açık cezaevine geçişi ile açık cezaevinden denetimli serbestliğe ayrılması üç yıl daha erkene çekildi. Ancak belirlenen ağır suçlar kapsam dışı bırakıldı. Toplam cezası 10 yıldan az olan hükümlülerin en az bir ay, 10 yıl ve üzeri cezası olanların ise en az üç ay kapalı cezaevinde kalmaları şart koşuldu. Açık cezaevinde bulunanların ise en az üç ay bu kurumda kalmaları durumunda denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanabilmeleri öngörüldü. Düzenlemenin yasalaşması halinde yaklaşık 55 bin kişinin bu uygulamadan yararlanabileceği hesaplanıyor.

Ceza yargılamasında geniş kapsamlı değişiklikler

Paket, yalnızca infaz düzenlemeleriyle sınırlı kalmadı; ceza yargılamasından örgüt suçlarına, hakaret davalarından elektronik haberleşme düzenlemelerine kadar çok sayıda alanda köklü değişiklikler getirildi. Bölge adliye mahkemelerinin bozma yetkisinin genişletilmesiyle birlikte ilk derece mahkemelerinin hukuka aykırı kararlarının daha hızlı düzeltilebilmesinin önü açıldı. Hakaret suçunda Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından sosyal medya üzerinden işlenen hakaret fiilleri yeniden ön ödeme kapsamına alındı. Taksirle yaralama suçlarında hapis cezasının alt ve üst sınırları artırıldı, birden fazla kişinin yaralanması durumunda ceza aralığı 9 ay ile 5 yıl arasına yükseltildi. Motorlu taşıtlara ilişkin “güveni kötüye kullanma” suçunun cezası ise nitelikli hal kapsamına alınarak ağırlaştırıldı.

Kurusıkı silahlara yönelik cezalar sertleşti

Kamuoyunda “kurusıkı silah” olarak bilinen ses ve gaz fişeği atabilen silahların tehlike yaratıcı biçimde kullanılmasına ilişkin yaptırımlar da ağırlaştırıldı. Buna göre, genel güvenliği tehlikeye sokacak şekilde bu silahlarla ateş eden kişilere 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek. Söz konusu fiilin toplu alanlarda işlenmesi halinde cezanın yarı oranında artırılması hükme bağlandı.

Örgüt suçlarında önemli değişiklikler

“Suç işlemek amacıyla örgüt kurma” suçunda hem örgüt yöneticilerine hem de üyelere verilen cezalar yükseltildi. Örgütün silahlı olması halinde uygulanacak ceza, eski düzenlemedeki “dörtte birinden yarısına kadar artırma” yerine doğrudan “yarı oranında artırma” şeklinde sabitleştirildi. Ayrıca örgüt faaliyetleri kapsamında çocukların araç olarak kullanılması, cezanın yarıdan bir kata kadar artırılması sonucunu doğuracak.

Ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi artık suç

Teklif, Türk Ceza Kanunu’nda ilk kez “ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi”ni ayrı bir suç olarak tanımladı. Kara ulaşım araçlarının hareketini engelleyen kişilere 1 ila 3 yıl, aracı başka yere götürenlere 2 ila 5 yıl hapis cezası öngörüldü. Bu suçun konusu deniz veya demiryolu aracı olduğunda ceza aralığı 3 ila 7 yıl arasında belirlendi. Hava ulaşım araçlarının engellenmesi durumunda ise ceza 5 ila 10 yıla kadar çıkıyor.

Bilişim yoluyla işlenen suçlarda hesaplara el koyma kolaylaştırıldı

Nitelikli dolandırıcılık, nitelikli hırsızlık ve banka-kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi suçlarda, suçtan elde edilen menfaatin bulunduğu hesaplara ilişkin yeni bir uygulama getirildi. Buna göre bankalar, ödeme kuruluşları ve kripto para platformları, şüpheli durumlarda ilgili hesapları 48 saate kadar askıya alabilecek. Gerekirse savcının yazılı emriyle hesaba el konulabilecek ve hakim kararı 48 saat içinde açıklanmak zorunda olacak. Suça konu menfaatin mağdura ait olduğu tespit edilirse iade süreci soruşturma evresinde başlatılacak.

İnternet içeriklerine erişim engeli genişletildi

İnternet ortamındaki yayınlara yönelik içerik kaldırma ve erişim engelleme yetkisi de büyük ölçüde genişletildi. Sulh ceza hakimlikleri, ihlalin “ilk bakışta anlaşıldığı” durumlarda ayrıntılı inceleme yapmadan 24 saat içinde erişim engeli kararı verebilecek. Karar yalnızca ihlal içeren sayfa için uygulanacak; ancak URL temelli engelleme yetersiz kalırsa tüm site erişime kapatılabilecek. Kararın uygulanmaması halinde içerik ve yer sağlayıcılara 1000 günden 5000 güne kadar adli para cezası verilebilecek. Yabancı sosyal medya platformlarının erişim engeli kararlarını uygulamaması durumunda ise bant daraltma yaptırımları yüzde 50’den başlayarak yüzde 90’a kadar çıkarılabilecek.

Abonelik işlemlerinde biyometrik kimlik doğrulama dönemi

Elektronik Haberleşme Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle abonelik işlemlerinde kimlik doğrulaması için yüz veya parmak izi gibi biyometrik verilerin kullanılması zorunlu hale getirildi. Elektronik kimlik doğrulama özelliği bulunmayan belgelerle abonelik açılamayacak. Yabancı uyruklu kişilerin kimlik teyidi Göç İdaresi üzerinden yapılacak ve konum bilgisi de mobil operatör tarafından BTK aracılığıyla doğrulanacak. Ayrıca yabancıların aboneliklerini altı ay içinde güncellemeleri gerekecek; aksi durumda hatları kapatılacak.

BTK’dan geniş yetkiler, yüksek idari para cezaları

İşletmecilerin abonelik süreçlerinde yaptığı ihlaller için BTK’ya 1000 TL’den başlayıp 1 milyon TL’ye kadar çıkan idari para cezaları uygulama yetkisi verildi. Tüketiciden haksız tahsilat yapıldığı tespit edilirse işletmeci bu tutarı faizsiz şekilde iade edecek. Nitelikli hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlarda kullanılan hatların bağlantısı savcılık talimatıyla kesilebilecek ve operatör karara uymadığı takdirde 300 bin TL’ye kadar ceza uygulanacak.

İcra-iflas süreçlerinde yeni kurallar

İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişikliklerle ihalenin feshi taleplerinde teminat ve harç yatırma zorunluluğu güçlendirildi. Borçluların yakın akrabalara yaptığı ivazlı veya ivazsız tasarrufların bir yıl öncesine kadar iptal edilmesinin önü açıldı. Aciz belgesi alınmışsa veya iflas açılmışsa son bir yıl içinde yapılan tüm bağışlamalar bağışlama sayılacak ve iptal edilebilecek.

Avukatlara yönelik disiplin rejimi yeniden şekillendi

Yeni düzenlemeyle avukatların mesleki yükümlülüklere aykırı davranışları için verilecek disiplin cezaları yeniden tanımlandı. Uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarma yaptırımları, ihlalin niteliğine göre uygulanacak. Beş yıl içinde yeni bir disiplin suçu işlenmesi halinde verilecek ceza bir derece ağırlaştırılacak; bir kez işten çıkarma cezası almış bir avukatın beş yıl içinde kınama cezası gerektiren bir fiil işlemesi durumunda meslekten çıkarılacağı hükme bağlandı. Meslekten çıkarma dışındaki cezaların, uygulanmalarından beş yıl sonra avukatın başvurusu üzerine sicilden silinmesi mümkün olacak.

@welgmedya.com