Turabi SALTIK

WELG - 2. Mahmut 1824’de Yeniçeri ordusunu topa tutup Alevi katliamları yaptıktan sonra Muhammendin Ordusu adıyla yeni 3 ordu kurdu. 3. Ordusunu Karadeniz’den Erzincan’a yerleştirdi. Dersim’e saldırılar başlattı. Osmanlı Kürtlerle Ermenileri, Kızılbaş / Alevileri birbirlerine karşı “böl ve yönet” taktikleriyle halkları birbirlerine vurdurmak istiyordu. Erzincan üzerinden Dersim’e saldırılar başlattı. 1848 - 1851’de Pülümür Tüjik Baba’ya kadar ilerleyen Osmanlı Ordusu ilk bu yıllarda Dersim’e zayiatlar verdirdi. O yıllarda Kırım’da Osmanlı - Rus savaşı başlamıştı. Ruslar karşısında tutunamayan Osmanlı, Dersim’e saldıran ordusunu Kırım’da savaşa sokmak için geri çekince Dersim, bu saldırılarda az bir zayiatla saldırıları atlattı. Bu saldırıların ardı arkası kesilmedi.

Sultan 2. Mahmut’un ardından Sultan Reşat Harput üzerinden Dersim’e saldırdı. Mazgirt Çarsancak Beylerinden İshak Beyle kardeşini Harput’ta idam etti. Osmanlı bu sıralar Kürt - Ermeni, Hıristiyan - Müslüman, Alevi - Sünni karşıtlığıyla halkları “böl yönet” taktikleriyle birbirine düşürmek istedi. Daha çok Ermeni karşıtlığı yapıyordu.

Abdülhamit döneminde ise Hamidiye Alayları kurulmuştu. Hamidiye Alaylarıyla Sünni Kürt aşiretleri silahlandırıldı. Kürtleri Hıristiyan - Müslüman çelişkisiyle Ermenilere saldırttı. Dış Dersim’de Sünni Şafi Kürtler, Ermenilere saldırdılar. Hamidiye alaylarında görev aldılar. Ermeni katliamları Dış Dersim’de yapıldı. İç Dersim Alevi / Kızılbaşları, Hamidiye Alaylarında görev almadılar. İç Dersim Alevileri Ermenileri kendi içlerinde korudular. Daha 1895’ten başlayarak 1914 - 15’e kadar Ermenilere saldırılar oluyordu. Dersimli Aleviler / Kızılbaşlar içlerinde Ermenileri savundular. Dersim’de 36 bin Ermeni’yi burnu kanamadan Erzincan üzerinden Erivan’a ulaştırdılar.

Dersimliler çok uzun yıllar siyasal iktidarlardan uzak, kendilerine özgü ayrı bir inanç, ayrı bir yaşam ve kültür hayata geçirdiler. Onlar her dönem kendilerine yönelen zorbalık ve yok etme, asimile etme girişimleri karşısında gene de varlıklarını sürdürdüler. Osmanlı şeriat uygulamaları ve merkezi otoritesini tanımadılar. Alevi / Kızılbaş itikat ve inançları içerisinde bir yaşam sürdürdüler.

Dersim, Alevi / Kızılbaş kimliği, dil ve kültürüyle cumhuriyete kadar direnişlerle, başkaldırılarla gelmişti. Cumhuriyet kurulmadan önce 1921’de Koçgiri’de katliamlar yapılmıştı. Sakallı Nurettin Paşa vahşi yöntemlerle Koçgiri’de 6 bin insanı katletmişti. Koçgiri direnişi önderlerinden Haydar Bey katledilmiş, Alişer ve eşi Zarife Hatun, Dersim’e sığınmışlardı.

@welgmedya.com