WELG | Brüksel – Avrupa Birliği, Ukrayna’nın 2026 ve 2027 yıllarındaki bütçe ve askerî ihtiyaçlarının nasıl finanse edileceği sorusu etrafında derin bir görüş ayrılığı yaşıyor. Rusya’nın dondurulan varlıklarının kullanılarak Ukrayna’ya “sıfır faizli tazminat kredisi” verilmesi önerisi, kritik zirve öncesinde AB liderlerini açık biçimde ikiye böldü.

ABD Devre Dışı, Yük AB’nin Omzunda

ABD’nin fiilen geri çekilmesiyle birlikte Avrupa Birliği, önümüzdeki iki yıl için Ukrayna’ya en az 90 milyar euro ek mali destek sağlamak zorunda kalacak. Ancak bu devasa kaynağın nasıl bulunacağı konusunda Brüksel’de uzlaşma yok.

Masadaki İki Seçenek

Liderler zirvede iki temel seçeneği tartışacak:
– A Planı: Rusya’nın dondurulmuş egemen varlıklarına dayalı sıfır faizli bir “tazminat kredisi”
– B Planı: AB’nin ortak borçlanmaya gitmesi

Üst düzey bir AB diplomatı, “Masada hoş seçenekler yok. Hepsi maliyetli, karmaşık ve siyasi açıdan zor” değerlendirmesinde bulundu.

A Planı: Tazminat Kredisi Nedir?

Plana göre, Şubat 2022’den bu yana dondurulan Rus Merkez Bankası varlıklarını elinde tutan finans kuruluşları bu kaynakları Avrupa Komisyonu’na aktaracak. Komisyon da bu parayla Ukrayna’ya sıfır faizli kredi verecek. Kiev’in geri ödemeyi ancak Moskova’nın savaşı bitirmesi ve yol açtığı zararları tazmin etmesi halinde yapması öngörülüyor.

Destekleyenler: Von der Leyen, Merz ve Kuzey Avrupa

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, planın en güçlü savunucuları arasında. Von der Leyen, bu adımın “Rusya’ya savaşın uzamasının yüksek bir maliyeti olacağına dair açık bir mesaj” olduğunu söyledi.

İskandinav ülkeleri (Danimarka, İsveç, Finlandiya), Polonya, Baltık ülkeleri ve İrlanda da krediyi açıkça destekliyor. Ortak mektupta, bu seçeneğin “mali açıdan en uygulanabilir ve siyasi olarak en gerçekçi çözüm” olduğu vurgulandı.

Fransa’nın Sessizliği Dikkat Çekiyor

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un kamuoyu önünde temkinli bir tutum sergilemesi, Paris’in gerçek pozisyonuna dair soru işaretleri yarattı. Fransa’da özel bankalarda tutulan yaklaşık 18 milyar euro tutarındaki Rus varlıkları, bu sessizliğin arkasındaki nedenlerden biri olarak görülüyor.

Karşı Cephe: Belçika ve “Yasal Risk” Uyarısı

Tazminat kredisine en sert muhalefet Belçika Başbakanı Bart De Wever’dan geliyor. Rus varlıklarının büyük bölümünün Belçika merkezli Euroclear sisteminde tutulması, ülkeyi hukuki ve mali risklerin merkezine yerleştiriyor.

De Wever, planı “temelden yanlış” ve “çok yönlü tehlikelerle dolu” olarak nitelendirerek, “Bu riskleri Belçika’nın tek başına üstlenmesini asla kabul etmem” dedi.

Yeni Muhalifler: İtalya, Bulgaristan, Malta

Belçika’nın yanında İtalya, Bulgaristan ve Malta da Komisyon’a alternatif, daha az riskli çözümler bulunması çağrısı yaptı. Bu ülkeler, tazminat kredisini açıkça reddetmese de belirsizliği artıran bir pozisyon aldı.

Orban’dan Kesin Ret

Macaristan Başbakanı Viktor Orban, yöntemi ne olursa olsun Ukrayna’ya yeni mali veya askerî yardıma kesin olarak karşı çıkıyor. Orban, Rus varlıklarının kullanılmasını “ekonomik cephede savaş ilanı” olarak nitelendirirken, Slovakya Başbakanı Robert Fico da askerî yardıma destek vermeyeceğini açıkladı.

Karar Nasıl Alınabilir?

Teknik olarak tazminat kredisi, nitelikli çoğunluk ile kabul edilebilir. Bu da toplam nüfusun yüzde 65’ini temsil eden en az 16 üye devletin onayı anlamına geliyor. Mevcut tabloda karşı çıkan ülkeler azınlıkta kalıyor.

Ancak AB yetkilileri, Belçika’nın taşıdığı orantısız risk göz ardı edilerek alınacak bir kararın siyasi olarak sürdürülemez olacağı görüşünde.

Zaman Daralıyor

Her iki planın da hayata geçirilememesi halinde, Avrupa Komisyonu’ndan Ukrayna’nın temerrüde düşmesini önleyecek geçici bir mali çözüm üretmesi istenecek. Kiev’in Nisan ayı gibi yeni bir dış kaynağa ihtiyacı var.

Zelenskiy: “Alternatif Yok”

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, tazminat kredisinin hayati önem taşıdığını belirterek, “Bu destek olmadan Ukrayna’nın ekonomik olarak ayakta kalma ihtimalini görmüyorum. Belirsiz vaatlerle bu açığı kapatamayız” uyarısında bulundu.

@welgmedya.com