WELG | BRÜKSEL – Avrupa Birliği, göç ve iltica politikalarında son yılların en tartışmalı düzenlemelerinden birine hazırlanıyor. Avrupa Parlamentosu ile üye ülkeler arasında uzun süren müzakerelerin ardından, iltica başvurusu reddedilen kişilerin AB dışındaki üçüncü ülkelerde kurulacak merkezlerde tutulmasının önünü açan yeni düzenleme konusunda anlaşmaya varıldı. İnsan hakları örgütleri kararı sert şekilde eleştirirken, birçok Avrupa hükümeti ise uygulamanın düzensiz göçle mücadelede önemli bir adım olduğunu savunuyor.

"Sınır Dışı Merkezleri Dönemi Başlıyor"

Yeni düzenlemeyle birlikte Avrupa Birliği, hakkında sınır dışı kararı verilen ancak çeşitli nedenlerle ülkelerine gönderilemeyen göçmenlerin üçüncü ülkelerde kurulacak merkezlere sevk edilmesini hedefliyor.

AB yönetimi, özellikle menşe ülkeleri tarafından kabul edilmeyen veya diplomatik ilişkiler nedeniyle geri gönderme işlemleri gerçekleştirilemeyen göçmenlerin bu merkezlerde tutulmasını planlıyor. Böylece sınır dışı süreçlerinin hızlandırılması ve geri gönderme oranlarının artırılması amaçlanıyor.

"Merkezlerin Nerede Kurulacağı Belirsiz"

Yeni sistemin en çok tartışılan yönlerinden biri ise bu merkezlerin hangi ülkelerde kurulacağı konusu.

Avrupa basınında Uganda, Ruanda ve Kazakistan gibi ülkelerin isimleri gündeme gelirken, henüz resmi bir karar açıklanmış değil. Avusturya, Almanya, Hollanda, Danimarka ve Yunanistan gibi ülkeler ise AB dışındaki geri dönüş merkezlerinin hızla hayata geçirilmesini destekleyen ülkeler arasında yer alıyor.

Avusturya İçişleri Bakanı Gerhard Karner, alınan kararı "adil bir iltica sistemi için gerekli ve doğru bir adım" olarak değerlendirdi.

"Tutukluluk Süreleri Uzatılabilecek"

Anlaşmanın dikkat çeken maddelerinden biri de sınır dışı sürecindeki kişilere yönelik gözaltı uygulamalarının genişletilmesi oldu.

Yeni kurallara göre, sınır dışı edilme riski taşıyan veya kamu güvenliği açısından tehdit olarak değerlendirilen kişiler için gözaltı süreleri önemli ölçüde uzatılabilecek. Bazı durumlarda bu sürenin 24 aya kadar çıkarılabileceği belirtiliyor.

Ayrıca sınır dışı kararına uymayan kişilere yönelik sosyal yardımların kesilmesi, seyahat belgelerine el konulması ve ek yaptırımlar uygulanması da gündemde bulunuyor.

"İnsan Hakları Kuruluşlarından Sert Tepki"

Karar, insan hakları örgütleri tarafından ise ciddi endişelerle karşılandı.

Göçmen hakları alanında faaliyet gösteren birçok kuruluş, yeni sistemin göçü kriminalize ettiğini ve insan hakları ihlallerine yol açabileceğini savunuyor. Eleştiriler özellikle uzun süreli gözaltılar, ailelerin parçalanması ve üçüncü ülkelerdeki denetim mekanizmalarının yetersizliği üzerinde yoğunlaşıyor.

Uluslararası Kurtarma Komitesi (IRC) ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, hükümetlere göçmenleri tutuklama ve sınır dışı etme konusunda çok daha geniş yetkiler verileceğini belirterek düzenlemeye karşı çıktı.

"Ruanda Modeli Avrupa'da Tartışılıyor"

AB'nin yeni yaklaşımı, daha önce İngiltere'nin uygulamaya çalıştığı ancak başarısız olan Ruanda modelini yeniden gündeme taşıdı.

İngiltere, iltica başvurularını değerlendirmek üzere göçmenleri Ruanda'ya göndermeyi planlamış ancak yargı süreçleri ve hukuki engeller nedeniyle proje hayata geçirilememişti. Milyonlarca avroluk harcamaya rağmen sistem uygulanamadan rafa kaldırılmıştı.

"Göç Politikalarında Yeni Dönem"

AB Komisyonu verilerine göre, 2025 yılında Avrupa Birliği'nde sınır dışı edilen kişi sayısında artış yaşanırken iltica başvurularında ise düşüş kaydedildi. Avrupa yönetimi yeni düzenlemelerle bu eğilimi daha da güçlendirmeyi hedefliyor.

Ancak insan hakları savunucuları, güvenlik merkezli politikaların göçün temel nedenlerini ortadan kaldırmayacağını ve Avrupa'nın insan hakları konusundaki uluslararası yükümlülükleriyle çelişebileceğini belirtiyor.

Önümüzdeki dönemde Avrupa Parlamentosu ve üye devletlerin resmi onay süreçlerini tamamlamasıyla birlikte, yeni göç sisteminin Avrupa'nın iltica politikalarında köklü değişikliklere yol açması bekleniyor.

@welgmedya.com