WELG | BRÜKSEL – Avrupa Birliği’nin, aralarında Türkiye vatandaşlarının da bulunduğu AB dışından gelen yolcular için geliştirdiği biyometrik Giriş-Çıkış Sistemi (EES), havalimanlarında uzun kuyruklara ve ciddi aksamalara yol açtı. Fransa, Belçika, Hollanda, Almanya, Yunanistan, Malta, Portekiz, İtalya ve İsviçre, teknoloji düzgün çalışana kadar sistemi tam olarak uygulamayacaklarını bildirdi.

AB’nin pasaportlara damga vurulması uygulamasının yerine getirdiği EES, kısa süreli ziyaretlerde bulunan AB dışı ülke vatandaşlarının giriş ve çıkışlarını elektronik ortamda kaydediyor.

Sistem kapsamında yolcuların pasaport bilgileriyle birlikte yüz görüntüleri ve parmak izleri alınıyor. İlk kayıt sırasında yapılan biyometrik işlemler, özellikle yoğun havalimanlarında sınır kontrol sürelerinin uzamasına neden oluyor.

Kuyruklar uzadı, yolcular uçaklarını kaçırdı

Ekim 2025’te aşamalı olarak devreye alınan sistemin Nisan 2026’ya kadar tamamen uygulanması planlanıyordu. Ancak teknik arızalar, çalışmayan kayıt cihazları, yetersiz personel ve merkezi veri tabanına erişimde yaşanan sorunlar nedeniyle bazı havalimanlarında saatler süren kuyruklar oluştu.

Yolcuların sınır kontrolleri nedeniyle uçaklarını kaçırdığı, biyometrik cihazların sık sık yeniden başlatılmak zorunda kaldığı ve bazı terminallerde pahalı ekipmanların kullanılamadığı bildirildi.

Dokuz ülke tam uygulamaya geçmeyecek

Ülkelere yaz aylarındaki yoğunluk sırasında EES kontrollerini geçici olarak durdurabilmeleri için tanınan 150 günlük esneklik süresi 6 Eylül’de sona erdi.

Buna rağmen Fransa, Belçika, Hollanda, Almanya, Yunanistan, Malta, Portekiz, İtalya ve İsviçre, sınır geçişlerindeki akışı korumak amacıyla EES kontrollerini tam olarak uygulamayacaklarını Avrupa Komisyonuna bildirdi.

İsviçre AB üyesi değil ancak Schengen bölgesinde bulunduğu için EES kapsamına giriyor. Brüksel’in dokuz ülkenin erteleme kararına gayriresmî olarak izin verdiği, buna karşılık yeni bir son tarih açıklamadığı aktarıldı. 

Türkiyeli yolcular da sistemin kapsamında

EES, Schengen bölgesine kısa süreli seyahat eden Türk vatandaşlarını da doğrudan ilgilendiriyor. Sistem tam olarak uygulandığında yolcuların ilk girişlerinde yüz görüntülerini ve parmak izlerini kaydettirmeleri gerekiyor.

EES bir vize sistemi değil; yolcunun Schengen bölgesine ne zaman girip çıktığını ve izin verilen kalış süresini aşıp aşmadığını elektronik olarak takip ediyor. Uzun süreli vize veya oturum hakkı bulunan kişiler için farklı kurallar uygulanabiliyor.

Erteleme, EES’nin tamamen kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Dokuz ülke, teknik koşullara ve sınır kapılarındaki yoğunluğa göre biyometrik kontrolleri kısmen uygulayabilecek veya geçici olarak durdurabilecek.

Ryanair: Baştan sona bir felaket

Havayolları ve havalimanı işletmeleri, gerekli altyapı ile personel hazırlıkları tamamlanmadan sistemin devreye sokulduğunu belirterek AB yönetimine tepki gösterdi.

Ryanair, mevcut muafiyetin en az Nisan 2027’ye kadar uzatılmasını istedi. Şirketin Operasyon Direktörü Neal McMahon, EES’nin uygulamaya konulma sürecini “baştan sona bir felaket” olarak nitelendirdi.

McMahon, havayolları, havalimanları ve sınır yetkililerinin uzun işlem süreleri ile aşırı kuyruklar konusunda Brüksel’i defalarca uyardığını ancak bu uyarıların dikkate alınmadığını söyledi.

Teknolojik hazırlığı tamamlanmadan milyonlarca yolcu üzerinde uygulanmaya başlanan sistemin bedelini yine yolcular ödedi. Dokuz ülkenin geri adımı, EES’nin mevcut hâliyle Avrupa’nın sınır geçişlerini kolaylaştırmak yerine yeni bir seyahat krizine dönüştüğünü ortaya koydu.

@welgmedya