WELG | Brüksel – Avrupa Birliği savunma bakanları, Birliğin 150 milyar euroluk Avrupa için Güvenlik Eylemi (SAFE) programı kapsamında ilk büyük adımı atarak sekiz üye devletin ulusal yatırım planlarını onayladı. Bu karar, uzun süredir tartışılan ortak savunma finansmanının fiilen işlemeye başlaması anlamına geliyor. Onaylanan paketle birlikte Belçika, Bulgaristan, Danimarka, İspanya, Hırvatistan, Güney Kıbrıs, Portekiz ve Romanya’ya toplam 38 milyar euroluk kaynak akışının önü açılmış oldu.

“Somut Finansal Araçlar Devrede”

AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı yürüten Güney Kıbrıs Savunma Bakanı Vasilis Palmas, kararın siyasi önemine dikkat çekerek, Avrupa Birliği’nin savunma alanında artık yalnızca deklarasyonlarla değil, somut finansal araçlarla hareket ettiğini vurguladı. Palmas, SAFE mekanizmasının özellikle kritik güvenlik alanlarında üye ülkelerin kapasitesini güçlendireceğini söyledi.

“Ön Finansman Yetkisi Verildi”

Bakanlar Konseyi’nin verdiği onay, Avrupa Komisyonu’na bu ülkelerle kredi anlaşmaları imzalama ve talep edilen fonların yüzde 15’ine kadar ön finansman ödemesi yapma yetkisi tanıyor. Kalan ödemeler ise üye devletlerin Komisyon’a sunacağı düzenli ilerleme raporlarına bağlı olarak kademeli biçimde serbest bırakılacak. Böylece Brüksel, hem denetimi elinde tutacak hem de projelerin hızla hayata geçirilmesini sağlayacak.

“Yeni Paket 17 Şubat’ta Görüşülecek”

SAFE kapsamında finansman talebinde bulunan 19 üye devlet arasında yer alan sekiz ülke, planları Komisyon tarafından ocak ortasında onaylanan ilk grup oldu. Bunun ardından Estonya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya ve Finlandiya’nın sunduğu toplam 74 milyar euro değerindeki sekiz ulusal plan da ocak ayı sonunda AB yürütme organından yeşil ışık aldı. Bu ikinci paket için nihai kararın 17 Şubat’ta Brüksel’de yapılacak ekonomi bakanları toplantısında verilmesi bekleniyor.

“Almanya Başvurmadı”

Çekya, Fransa ve Macaristan’ın ulusal yatırım planları ise hâlen Komisyon değerlendirmesinde bulunuyor. Bir Komisyon sözcüsü, bu dosyalarla ilgili zaman çizelgesine dair spekülasyon yapmayacaklarını ifade etti. Dikkat çekici bir başka nokta ise Almanya’nın SAFE fonlarından yararlanmak için herhangi bir başvuruda bulunmamış olması.

“2030’a Kadar 800 Milyar Euro Hedefi”

SAFE programı, Avrupa Komisyonu’nun “Hazırlık 2030” başlıklı stratejik vizyonunun temel ayaklarından biri olarak görülüyor. Brüksel, on yılın sonuna kadar savunma alanına toplam 800 milyar euro kaynak aktararak Avrupa’nın askeri ve teknolojik kapasitesini küresel ölçekte rekabetçi hale getirmeyi hedefliyor. Program özellikle mühimmat ve füze üretimi, topçu sistemleri, insansız hava araçları, anti-drone teknolojileri, hava ve füze savunması, kritik altyapı koruması, siber güvenlik, yapay zekâ ve elektronik harp gibi alanlara odaklanıyor.

“Kanada’ya Kapı Açıldı”

Savunma bakanları aynı toplantıda, Kanada ile ikili bir anlaşma imzalanmasına da yetki verdi. Bu anlaşma sayesinde Kanadalı şirketler ve Kanada menşeli ürünler SAFE kapsamındaki alımlara katılabilecek. Böylece Kanada, programa dâhil olan ilk Avrupalı olmayan ülke olacak. Anlaşmanın Avrupa Parlamentosu’nun onayının ardından resmen yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, programa üye devletler arasında beklenenden daha büyük ilgi olduğunu, 19 ülkenin başlangıçta 150 milyar euronun üzerinde talepte bulunduğunu açıklamıştı. Bu tablo, Avrupa’da savunma harcamalarının yeni dönemde ekonomik ve siyasi gündemin en belirleyici başlıklarından biri olacağını gösteriyor.

@welgmedya.com