WELG – Dersim’de bir süredir yoğunlaşarak sürdürülen kültürel ve inançsal asimilasyon uygulamaları, bu kez Alevi toplumunun en kutsal mekânı olan Pir Kureyş Baba Cemevinde  iftar programlarıyla gündeme geldi. Nazımiye ilçesinde CHP'li belediye ve kayyım iş birliğiyle düzenlenen Ramazan iftarı, Alevi inancının kadim değerleriyle hiçbir ilgisi olmayan bir ritüelin Alevilere dayatılması olarak değerlendiriliyor.

Dersim, Kızılbaş Aleviliğinin Kalbidir

Kızılbaş Aleviliği’nin tarihsel merkezi olan Dersim, yüzyıllar boyunca devlet politikalarının hedefinde oldu. Osmanlı’dan Cumhuriyet dönemine, askeri operasyonlardan zorunlu iskanlara, köy boşaltmalardan inanç liderlerinin hedef alınmasına kadar birçok yöntemin devreye sokulduğu bu topraklar, bugün yeni bir “asimilasyon modeli”yle karşı karşıya.

Ramazan ayı vesilesiyle bir sünni-diyanetsel ritüel olan oruç ve iftar, Dersim'de Alevi inanç kurumlarının içine taşınarak, inanca yabancı bir pratiğin meşrulaştırılması hedefleniyor. Bu politikalar, sadece dıştan değil, içerden – yerel yönetimler eliyle, işbirlikçi figürlerle – yürütülüyor.

Cemevinde Ramazan İftarı: İbadet Mekânlarının Dönüştürülmesi

Nazımiye’de gerçekleşen son olayda, kayyım desteğiyle CHP’li belediyenin düzenlediği Ramazan iftarı, doğrudan bir inanç mekanına, cemevine taşındı. Cemevleri, Kızılbaş Aleviliği’nde cem erkanlarının yürütüldüğü, lokma paylaşılan, semah dönülen, musahiplik ve görgü gibi derin anlamlar taşıyan kutsal mekânlardır. Bu mekânlarda bugüne kadar Ramazan orucu ya da iftar gibi bir ritüel yer almamıştır.

Aleviliğin özünde olan rızalık, ikrar, birlik lokması, görgü, musahiplik, cem yürütme gibi öğelerin yerini, diyanetsel bir anlayışın sembolleri almaya başlıyorsa, burada bir "inanç içi deformasyon" değil, doğrudan bir asimilasyon niyeti vardır.

Hangi Dededen, Hangi Anadan Böyle Bir Ritüel Duyduk?

Kızılbaş Aleviliği’nde Ramazan orucu diye bir ibadet biçimi yoktur. Oruç, Hızır ve Muharrem aylarında tutulur. Aleviler ibadetlerinde gösterişten, zahirden uzak durur. Bugüne kadar ne cemlerde ezanla iftar açılmış, ne de iftar sofraları cemevlerine taşınmıştır. Bu uygulamanın amacı ne gelenektir ne de samimiyet; bu, inanç kimliğini dönüştürme hamlesidir.

Sistematik Asimilasyonun Yeni Aşaması: “İçeriden Bozma”

Bugün Dersim'de yaşananlar, yalnızca dışardan gelen müdahalelerle sınırlı değildir. Tam tersine, asimilasyonun en tehlikeli biçimi içeriden, yerel siyasetçilerin, işbirlikçilerin ve “makbul Alevi” figürlerin eliyle yapılmaktadır. Devletin diyanetsel çizgisi, Alevi kurumlarına adım adım sızmakta, cemevleri cami mantığına dönüştürülmekte, Alevi gençliği bu yeni “Alevi-Sünni sentezi” ile kimliksizleştirilmektedir.

Sormak Gerek: Bu Nasıl Bir Rezilliktir?

Bu iftar programı bir “birlik” değil, açıkça bir inanç mühendisliğidir. Ne desek kifayetsiz kalıyor. Ataların, anaların, dedelerin öğretileri ayaklar altına alınırken, susmak kabul etmektir. Bu uygulamayı organize edenler; hangi tarihsel ve inançsal mirası temsil ettiklerini bir kez daha gözden geçirmelidir.

Alevilik Ne Diyanettir Ne de Sünnileştirilebilir

Alevilik, kendi yolu, erkânı, ibadet biçimi, felsefesi ve tarihsel hafızası olan bağımsız bir inanç sistemidir. Cemevleri, Alevilerin kendi öz değerleriyle yaşadığı ve yaşattığı mekânlardır. Bu mekânların asimilasyon aracı haline getirilmesine izin verilmemelidir.

Bugün Dersim’de cemevinde verilen iftarın yarın Kerbela'yı, Hızır’ı, görgüyü, semahı unutturmaması için ses çıkarmak her Alevi'nin, her demokratik vicdanın görevidir.

@welgmedya.com