Ekonomik zorluklar her şeyin önüne geçmiş

WELG | 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü nedeniyle açıklamalarda bulunan Gergerlioğlu, "Bir insan hakları savunucusu olarak siyasette insan hakları eksenli bir siyaset yapıyoruz ve bize yoğun bir şekilde insan hakları ihlalleri ile ilgili başvurular geliyor ve bunları değerlendirmeye çalışıyoruz. Gördüğümüz tabloda özet olarak; bize gelen başvuruları tasnif ettik. Bu tasnife göre; Yaşam Koşulları Ekonomik Durumlar, bu sene cezaevi ihlallerinin de önüne geçerek 1. Sıraya geçmiş durumda. İşkence ve Kötü Muamele 2. Sırada. OHAL Kanun Hükmünde Kararname nedeniyle mağdur olan insanların başvuruları 3. Sırada. Sağlık Hakkı nedeniyle başvurular 4. Sırada ve Sosyal Güvenlik Hakları ile ilgili başvurular 5. Sırada. Öğrenci Hakları, Engelli Hakları, İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili ihlaller, çocuk hakları ve diğer birçok hak grubu ile ilgili başvurular bize yoğun bir şekilde geldi. 2023 yılında toplam 2002 adet başvuru ulaştı bize. Geçen sene 1758'di. 239 ihlal başvurusu daha fazla gelmiş bu sene. 2002 başvurunun 489'u Yaşam Koşulları ve Ekonomik Zorluklar! Bakın insan hakları ihlalleri arasında geçen sene yoğun bir şekilde cezaevi ihlalleri geliyordu fakat bu sene ekonomik sıkıntılar o kadar tavan yapmış durumda ki emeklisi, asgari ücretlisi, işsizi, esnafı herkes feryat ediyor. Bu konudaki yoğun hak ihlalleri de 1. Sıraya geçmiş durumda." ifadelerini kullandı.

2002 başvurusunun birçoğu hak ihlali

Bir çok kişiden hak ihlali başvurusu aldığını söyleyen Gergerlioğlu, "2023 yılında işkence ve kötü muamele yasağı, cezaevlerinde, emniyet müdürlüklerinde gözaltı merkezlerindeki işkence ve kötü muamele yasağı %22.3 ile 2. Sırada. İlk olarak Ekonomik sıkıntılar %24.5. 2022 yılında ayrımcılık yasağı 2. Sıradayken, 2023 yılında OHAL ile KHK'lıların uğradığı hak ihlalleri ile ilgili %12.1, 261 başvurusu aldık. 2023 yılında Sağlık Hakkı başvuruları bize yoğun bir şekilde geldi 4. Sırada.  2023 yılında Sosyal Güvenlik ile ilgili hak ihlalleri %9.9 198 başvuru ile bize geldi. Biz bugün genel tasnif olarak insan hakları ihlalleri ile ilgili bize gelen 2002 başvurunun birçok hak ihlali gördüğünüz gibi baştan sona çok yoğun farklı gruplardan hak ihlali başvuruları geldi." şeklinde konuştu.

651'i ağır 1517 hasta mahpus cezaevlerinde tutuluyor

Bütün hak ihlallerini çok yakinen takip ettiklerini söyleyen Gergerlioğlu,  Cezaevindeki ölümler, hasta mahpus ölümleri, intihar dolayısıyla olan ölümler. Adalet Bakanlığı bu konuda doğru düzgün bir açıklama yapmıyor. Biz yakın bir takip ile bunları tespit etmeye çalışıyoruz. Bizim tespitlerimize göre 1 Ocak 2023- 7 Aralık 2023 tarihleri arasında cezaevinde en az 45 ölüm vakası var. 20 şüpheli ölüm, 9'u intihar olarak açıklandı. 25 hasta mahpus 2 kadın ve toplam 43 erkek ölüm var. 25'i hasta mahpus ve 20'de şüpheli ölüm, 9'u intihar olarak tespit ettik. Böyle bir tabloyu da vatandaşlarla paylaşıyoruz. Hemen hemen 1 yılı bulan bir tabloda 45 ölüm görüyoruz. Bu bizim tespit ettiklerimiz, belki gizlenen, üstü örtülen ki hemen hemen hepsinin üstü örtülmeye çalışılıyor. Bizim tespit ettiklerimiz bunlar oldu. Daha fazlası da olabilir, Adalet Bakanlığı'nın bu konuda net bir açıklama yapması gerekiyor. Ayrıca 651'i ağır 1517 hasta mahpus cezaevlerinde bulunuyor." dedi.

Demokrasiden uzaklaşılması ekonomik zorlukları getiriyor

İnsan hakları alanında çok önemli gayretler sarf edilmesi gerektiğini vurgulayan Gergerlioğlu, "İnsan hakları çok önemlidir. Sadece insan hakları gününde hatırlanacak bir şey değildir. Yoğun hak ihlallerinin olduğu bir dönem geçirdik ve maalesef bunlar azalmıyor artıyor. Neden bu ülkede insan hakları ihlalleri artıyor? Çünkü Anayasa ayaklar altında. Bir milletvekili cezaevinde; Can Atalay! Anayasa Mahkemesi kararına rağmen çıkartılmıyor ve yüksek yargı kurumları birbiri ile itişip kakışıp kavga ediyor. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay arasında çok utanç verici bir sahne var. Yargıtay, Anayasa Mahkemesi üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunuyor. Anayasa Mahkemesi kararlarını yerel mahkemeler, Yargıtay dinlemiyor inanılmaz bir durum var. Yüksek yargı tepelerinde bu durum olurken aşağılarda neler olmaz? Ağır hak ihlalleri olur! Vatandaşa, emniyet gözaltı merkezlerinde, cezaevlerinde ağır haksızlıklar yapılır. Nasıl olsa hukuk bypass edilmiş, devre dışı "İstediğimizi yapalım." Der kamu görevlileri. Bu çok acı bir şekilde böyledir ve birçok örneğini de bunun net bir şekilde görüyoruz. "Nasıl olsa ceza almam. Sırtımı devlete dayamışım, iktidara dayamışım. AK Parti ve MHP'ye dayamışım." Diyen bir sürü insan var ve istediği haksızlığı yapabiliyor. Bundan dolayı da hak ihlalleri oluyor. İktidarın oluşturduğu demokrasiden uzak, hukuktan uzak ortam dolayısıyla insan hakları ihlallerinde büyük bir artış olduğu gibi ekonomik sıkıntılarda da büyük bir artış olduğunu bu sene görüyoruz. Bu ne demek? Demokrasiden uzaklaşılması, önemsenmeyecek bir konu değildir! "Bana dokunmayan yılan bin yıl yaşasın." Dememelidir bu toplum! İşte insan hakları ihlalleri arttıktan sonra 2. Olarak ekonomik sıkıntılar gelir çünkü demokrasinin olmadığı bir yerde ekonomi de gelişemez. Bunu çok net bilelim. Hukukun üstünlüğü olmadığı bir yerde ekonomi de gelişemez. İşte böyle ağır hak ihlalleri artık "Benim siyasi bir itirazım yok." diyen insana da yoğun bir şekilde dokunur! Bunu da çok iyi bir şekilde bilmemiz gerekiyor." ifadelerini kullandı.

En büyük hak ihlalini Siyonist İsrail Filistinlilere'e yaptı

İnsan haklarının korunması gerektiğini ve bu yıl Ukrayna Rusya savaşı dolayısıyla ağır hak ihlalleri yaşandığını belirten Gergerlioğlu, "Ortadoğu'da hakeza dünyanın kalbi, dünyanın en yaralı bölgesi olan Ortadoğu'da da dünyanın en büyük hak ihlali yaşandı bunların arasında ister istemez Filistin meselesi öne çıktı. Dünyanın en büyük hak ihlali konusu açıkçası Siyonist, vahşi, katil İsrail Devleti'nin Filistinlilere yaptığı hak ihlali olarak ortaya çıktı. Bu açık bir gerçektir." dedi.

KHK'dan en çok öğretmenler mağdur olmuş

KHK ile ihraç edilenlerin meslek oranına göre dağılımında 50 bin öğretmenin olduğunu aktaran Gergerlioğlu, "Asker 13 bin, polis 32 bin, sağlık çalışanı 7 bin, akademisyen 6 bin ve diğer sektörler ile 200 bin civarında ihraç olayı var. Halen bu ihraçlar 375 Sayılı KHK ile devam ettirilmeye çalışılıyor. Bu süreç içinde de 952 kişinin hayatını kaybettiğini görüyoruz." İfadelerini kullandı.

Kürtçe anadilde eğitim verilmesi gerekiyor

2023'de Türkiye'de halen Kürtçe anadilde eğitim olmadığını söyleyen Gergerlioğlu, "Büyük bir talep vardı aslında ve bu talebe karşılık "Seçmeli ders vererek biz bunu hallederiz." dediler. İşin doğrusu seçmeli ders derde deva olmadı. Bakın 2015'de 80 bin öğrenci seçmeli ders alırken 2023'de sayı 23 bine düştü çünkü doğru düzgün Kürtçe derslik yok, öğretmen yok ve bu yüzden talep düşüyor. Okullar da başka derslere yönlendiriyor. Bunun sonucunda fiilen işlevsiz kalıyor. Aslında anadilde eğitim verilmesi gerekiyor. Arzu eden alır, arzu etmeyen almaz ama böyle bir eğitimin verilmesi lazım. Seçmeli dil meselesinin yürümediği görülüyor ortada. Bize gelen başvurularda biz bunu çok net bir şekilde görüyoruz." dedi.

Son 10 yılda 1379 kadın iş cinayetine maruz kaldı

Kadın cinayetleri konusunda 2013'den bugüne en az 1349 kadın işçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini ifade eden Gergerlioğlu, "Bunlar da kadın iş cinayetleri konusundaki bir tablonun bize yansıması, bakın 2013-2023 arası son 10 yılda 1379 kadın iş cinayeti yaşanmış. Burada da kadınlar da tarım orman ilk sırada. İkinci sırada sağlık alanındaki ölümler. Üçüncü sırada ticaret büro eğitim alanında. Kadınlar çoğunlukla inşaatta çalışmadığı için onlar da çoğunlukla tarım orman işçiliğindeki ölümler ön plana geçiyor." dedi.

@welgmeya.com