WELG | Macaristan Parlamentosu, Başbakan Viktor Orban liderliğindeki hükümetin önerdiği ve LGBTQ+ bireyleri hedef alan, aynı zamanda bazı Macar vatandaşlarının vatandaşlığının askıya alınmasına imkân tanıyan anayasa değişikliklerini büyük çoğunlukla kabul etti. Değişiklikler, 21 “hayır” oyuna karşı 140 “evet” oyuyla yasalaştı.

Toplanma ve İfade Özgürlüğüne Darbe

Yeni anayasa değişikliği, 2021 yılında çıkarılan ve “çocukların korunması” gerekçesiyle LGBTQ+ içeriklerin kamuya açık mecralarda yasaklanmasını öngören yasaya anayasal zemin sağladı. Böylece, Onur Yürüyüşü gibi etkinliklerin yasaklanmasının önündeki hukuki engeller kaldırılmış oldu. Yeni düzenlemede, “çocukların ahlaki, bedensel ve ruhsal gelişim haklarının, yaşam hakkı dışındaki tüm temel haklardan önce geldiği” ifade ediliyor. Bu vurgu, LGBTQ+ gösterilerinin çocuklar için ‘tehlikeli’ sayılarak yasaklanmasını meşrulaştırıyor.

“Cinsiyet Sadece Kadın ve Erkek Olarak Tanınır”

Değişiklikle birlikte, bir kişinin cinsiyetinin doğumda belirlenen biyolojik özelliğe dayandığı ve yalnızca “kadın” ya da “erkek” olarak tanımlanabileceği anayasal güvence altına alındı. Bu ifade, trans, non-binary ve interseks bireylerin varlığını yok sayarken, kimliklerinin anayasal düzeyde tanınmamasına neden oluyor.

Birleşmiş Milletler verilerine göre dünya nüfusunun yaklaşık %1,7’si interseks bireylerden oluşuyor. Yapılan değişiklik bu bireylerin haklarını da yok sayma tehlikesi barındırıyor.

Vatandaşlık Askıya Alınabilecek

Anayasa değişikliğinin bir diğer boyutu, kamu düzeni, güvenliği ya da ulusal egemenliğe tehdit oluşturduğu ileri sürülen kişilerin Macar vatandaşlığının askıya alınmasını mümkün kılıyor. Yeni düzenlemeye göre, sadece Macar vatandaşlığı taşıyan ya da AB/AEA vatandaşlığına da sahip olanlar bu uygulamadan muaf tutulacak. Ancak, AB veya AEA dışı bir ülke vatandaşlığına da sahip olanların Macar vatandaşlığı en fazla 10 yıllığına askıya alınabilecek ve bu süreçte sınır dışı edilmeleri mümkün olabilecek.

Bu düzenlemenin hedefinde, sıklıkla Viktor Orban'ın hedef tahtasına koyduğu Macar asıllı Amerikalı iş insanı George Soros olduğu değerlendiriliyor. Orban’ın, 2018 seçim kampanyasında “Soros’u durdurun” sloganlarını kullanarak kutuplaştırıcı politikalarını güçlendirdiği biliniyor. Soros’un kurduğu Açık Toplum Vakıfları, artan baskılar nedeniyle Macaristan’daki faaliyetlerini durdurmak zorunda kalmıştı.

Uluslararası Hukukçular Endişeli

Bazı hukukçular ve insan hakları savunucuları, anayasa değişikliklerinin ifade özgürlüğü, toplanma hakkı ve azınlık hakları açısından ciddi ihlaller doğuracağını belirtiyor. Bu hamleler, Orban hükümetinin "illiberal demokrasi" modelini derinleştirme çabası olarak görülüyor.

Göstericilere Müdahale

Oylama öncesinde Budapeşte’de az sayıda gösterici, parlamento binasına girişi engellemeye çalıştı. Güvenlik güçlerinin müdahale ettiği protestolarda bazı aktivistlerin gözaltına alındığı bildirildi.

Macaristan’da yaşanan bu anayasa değişikliği, Avrupa Birliği içerisinde demokratik değerler ve insan hakları standartları bakımından ciddi bir tartışma yaratmaya aday görünüyor.

Yardımcı Kaynak: DW Türkçe

@welgmedya.com