Bugün Munzır Bavanın kaynağının olduğu yere asilmiş olan tabelada yazılı olan da bu yalan-yanlısın nerelere dayandığını gösteriyor.

Munzır Bava Efsanesi birçok kişi ,web siteleri ve kurumun -(ki bunun içinde Dersimli olanlar çok ne yazık ki) - kısaca şöyledir:

"Munzır adındaki biri  ağanın yanında çoban olarak çalışmaktadır. Ağası bir gün hacca gider. Munzır ağasının esinin yanına gider ve ona ağasının caninin  helva istediğini söyler.

Kadın Munzırın canı helva istediğini ve ağasını bahane ettiğini düşünse de helvayı yapar ve Munzıra verir.

Ağası bir süre sonra evine döner ve herkes onu karşılamaya gider elini öperler.

-"Asil eli öpülmesi gereken Munzırdur, bana helva getirdi" der. Bundan utanan Munzır elinde dolu olan süt dolu kazanla beraber koşmaya baslar ve kırk adim atar. Her attığı adımda süt dökülür ve su akan gözeler oluşur."

Bunu yazanların içinde ne yazık ki Dersimli birçok insanimiz da vardır. Sistemin asimilasyon cabalarına ister istemez alet olmaktan kurtulamamışlardır. Çoğu Dersim web sitelerine girdiğiniz zaman yukarıdaki şekilde anlatılan biçimini görürsünüz Munzır Baba efsanesini...

Gerçekte böylemidir?

Munzırun ağası hacca gitmişmidir?

Konuyu bu acıdan değerlendirelim...

Ezici bir çoğunluğun (%95) Alevi inancına sahip olan bir bölge de birisinin Hacca gitmesi abesle iştigaldir. Hele yerleşik düzende olan bir ağanın. İslamin Anadolu’ya dolayısıyla Dersime geliş tarihi yaklaşık 11-12. YY dir.1500 lerde Safeviler ve Sah İsmail ile olan ilişkiler de bilinmektedir. Yine Pir Sultan veya soyundan insanlara ait olduğu söylenen Pülümür/Hacılı köyünde bulunan ziyaret ve Dede Ocağı yine buna verilecek örnekler arasındadır.

Yavuz`un Sivas`ta ve Bati Dersim`de 40000 -ki bunun 70000 olduğunu söyleyenler de var- Alevi’yi katlettiğini ve Osmanlının bu konudaki genel politikasını, şeyhülislamlara hazırlattırılmış karalayıcı fetvaları göz önüne alırsak Dersimde yasayan insanların inançları konusunda öküz altında buzağı aramaya gerek kalmayacaktır.

İslam ve Aleviliğin Anadolu’ya gelişi  öncesi Paganizm (Çok Tanrıcılık),Panteizm(Doğa Tanrıcılığı),Zerdüştlük ile olan ilişkileri de unutulmamalıdır.

Hac ile hiçbir ilişkileri günümüzde dahi bulunmayan bu insanların bir ağasının Hacca gidiyor olması garip değilmidir?

Hem çok garip hem de çok üzücüdür. Daha da garip ve trajedik olanı; sistemin bilinçli olarak kültürümüzü çarpıttığı, asimile ettiği bir zamanda bilmeden de olsa; başkalarının ekmeğine yağ süren ve politikalarına alet olan kendi insanimizdir. Oysa ki; ne Munzırın ağası Hacca gitmiştir ne de  Dersim insani...

Bir başka versiyonunda efsane Hz.İbrahime dayandırılmaktadır .

Rehber Koçun kızı Zarife’nin anlatımı ile Munzır Bava Efsanesi söyledir:

“Munzır Hz.İbrahimin çobanıdır. Bugün gözelerin olduğu yerde sürüsünü otarır ve karsısına iki kurt çıkar. Munzur’dan koyun isterler ve o da veremeyeceğini, koyunların sahibinin rızasını almaşı gerektiğini söyler.

Kurt gidip sahibinden izin almasını ister. Munzır ise ben gidip gelinceye kadar siz sürüye saldırırsınız der. Kurtlar saldırmayacaklarına yemin ederler. Munzır Hz.İbrahime giderken oda kendisine "Madem ki yemin etmişler, git söyle  hangisini beğeniyorlarsa onu alsınlar" der. Kurtlar sürünün içerisinden bir koyun beğenirler oda Munzırun kendisine ait tek koyunudur. Yedi senedir kısır olan koyun iki yavruya gebedir. Koyunu alırlar ve uzaklaşırlar. Orada koyunu kuzulatırlar ve yavrularını alarak koyunu serbest bırakırlar. Koyun sürüsüne karışır tekrar. Bu sırada karsıdan gelen Hz.İbrahim sürüdeki koyunların yarısının siyah yarısının beyaz renge büründüğünü görür, gözlerine inanamaz . Munzıra doğru koşarak "Oğul,bu keramet sana nasıl geldi" der. Munzır yakalanmamak için kaçar ve her attığı adımda çıkan ak süt gibi su ikisinin arasını böler. Kırkıncı adımında bastığı yerdeki suyun içinde kaybolur, gider. İnanışa göre Hz.İbrahime oğlu İsmail’e karşılık gökten inen koç kurtların alıp gittiği iki tanedir biridir. Kinci koç ise insanlığın başına gelecek en büyük felakette inecektir...“

Hz. İbrahim ve Dersim?

Hz.İbrahimin Dersim de yasamış olduğuna dair herhangi bir bilgi ve belge varmıdır?

Bir başka versiyonda ise;
“Sah İsmail savaşta Munzırun ağasından yardım ister. Munzırun ağası adamlarını yanına alır ve Sah İsmail’e destek olmaya gider. Cani helva çeker ve bu Munzıra ayan olur.“

Gerisi yine ayni şekilde devam ediyor.

Ilk yazılı versiyonu İngiliz L.Molyeux Seel tarafından İngiltere de yazıldığı görülmektedir. 1911 de Dersime yaptığı gezide de Munzır Bava ile ilgili düşüncelerini 1914 yılında yayınladığını görüyoruz. Ona göre;

Munzır Bava Topuza aşiretinin reisi olan Şeyh Hasanın oğludur. Kişin karla kaplı dağlarda koyunlarını götürüp karınları tok bir şekilde geri getirmesi babasının şaşırmasına ve onu gizlice izlemesine neden olur. Munzır karla kaplı ağaçlara vurdukça yere yapraklar düşmekte ve hayvanlar bunları yiyerek beslenmekte, Karinlerini doyurmaktadır. Babasının gizlice kendisini izlediğini gören Munzır kızar ve ortadan kaybolur. Bir süre sonra Büyükköyde Ali Haydar Ağanın yanında çobanlık yapmaya başlar. Ağası Kerbelada iken Munzır kendisine helva götürür. Köye dönen Ağanın bunu anlatması ve Munzırın kerametinin öğrenilmesinden ötürü kendisine gelip elini öpmek isteyen kalabalıktan kaçar ve sır olur.

Bu konu basta Dersimli olmak üzere araştırmacıların incelemesine ve aydınlatılmasına muhtaçtır.

Kültür erozyonuna ,asimilasyona karsı insanlarımızı uyarmak görevimiz olmalıdır. Lütfen değerlerimize sahip çıkalım ve onlara hak ettiği önemi verelim. Munzır Bava da bizden bunu bekliyor.

Gec olmadan...