WELG | Ankara – TBMM Genel Kurulu’nda 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi üzerine DEM Parti adına konuşan Eş Genel Başkan Tuncer Bakırhan, bütçeyi “iktidarın siyasi tercihlerinin aynası” olarak tanımladı. Güvenlik ve savunma harcamalarındaki artışı eleştiren Bakırhan, “Kürt meselesi terör değil, hukuk ve eşit yurttaşlık meselesidir” diyerek hem Cumhuriyet tarihiyle hem de bugünün siyaset aklıyla yüzleşme çağrısında bulundu.

“Bütçe rakamlardan ibaret değil, bir ülkenin aynasıdır”

Konuşmasına cezaevlerinde ve sürgünde olan yol arkadaşlarına selam göndererek başlayan Bakırhan, İstanbul’da uyuşturucu operasyonunda yaşamını yitiren polis memuru Emre Albayrak’a başsağlığı dileyerek sözlerine başladı. Bütçenin “sadece gelir-gider tablosu” olmadığını vurgulayan Bakırhan şunları söyledi:
“Bütçe sıradan bir belge değildir; bir ülkenin gerçek aynasıdır. Servetin kimde toplanacağından kimlerin yoksul kalacağına, kimin hukuk içinde sayılacağına kadar her şeyi iktidarın tercihleri belirler.”

2026 bütçesinde savunma ve güvenlik kalemlerinin önceki yıla göre yüzde 34 artırıldığını hatırlatan Bakırhan, “Savunmaya 10 verilip sağlık, eğitim ve adalete 1 bırakılıyorsa bu denge sorunu değil, tercih sorunudur” ifadelerini kullandı.

“Takrir-i Sükûn yerine demokrasi tercih edilseydi Türkiye’nin harcı demokrasiyle karılırdı”

Türkiye Cumhuriyeti’nin yüz yıllık tarihinde kaçırılan demokrasi fırsatlarına dikkat çeken Bakırhan, 1925 Takrir-i Sükûn’dan 1960 idamlarına, 12 Eylül darbesinden 1990’ların karanlığına, 367 krizinden 15 Temmuz sonrası ilan edilen OHAL’e kadar uzanan bir hat çizdi.
“Cumhuriyet yönetimi Takrir-i Sükûn’da değil, demokratikleşme rotasında ısrar etseydi Türkiye’nin harcı demokrasiyle karılırdı” diyen Bakırhan, 4 Kasım 2016’da HDP eş genel başkanlarının tutuklanması ve kayyım politikalarının da demokratik siyaseti hedef aldığını söyledi.

“Kürt meselesi bir varlık ve hukuk meselesidir”

Konuşmasının merkezine Kürt sorununu yerleştiren Bakırhan, meselenin yıllardır “terör parantezine” sıkıştırıldığını belirterek şunları vurguladı:
“Kürt meselesi az gelişmişlik sorunu değildir. Kürt meselesi, kandırılmış bir topluluğun problemi değildir. Kürt meselesi terör sorunu hiç değildir. Eşit yurttaşlık meselesidir. Demokratik haklar meselesidir. Bir varlık meselesidir. Ama en önemlisi; Kürt meselesi bir hukuk meselesidir.”

Kürtlerin hukukunun tanınmasının üniter devlet için bir risk değil, aksine güvence olduğunu söyleyen Bakırhan, “Kürt meselesi günlük siyasetin gürültüsüne kurban edilecek bir başlık değil; canların yitirildiği, ocakların söndüğü tarihsel bir olgudur” dedi.

1921 ruhu, yerel demokrasi ve unutulan Türk–Kürt ortaklığı

Bakırhan, 1921 Anayasası’nın yerel demokrasiyi önceleyen ruhuna ve Cumhuriyet’in kuruluş dönemindeki Türk–Kürt ortaklığına dikkat çekerek, “Ortak vatan fikri ile hukuk fikri yan yana duruyordu, sonra hukuk kısmı unutuldu” dedi.

Erzurum Kongresi sonuç bildirgesindeki “Saadet ve felakette tam ortaklığı kabul eder” ifadesini hatırlatan Bakırhan, “Cumhuriyet, Kürtlerin omuz verdiği bir kurtuluşun ardından ilan edildi ama Kürdün hukuku kurucu metinlerin dışına itildi” değerlendirmesinde bulundu.

“Çatışmadan beslenen odaklar ve darbe mekaniği”

Yarım asırdır süren çatışmalı sürecin “milyonlara kayıp, azınlık bir kesime ise çıkar” yarattığını söyleyen Bakırhan, darbe mekaniğini “devletin, siyasetin, medyanın ve ekonominin her yerine sızan karanlık odakların ürünü” olarak tanımladı.

Sayın Abdullah Öcalan’ın “darbe mekaniği” kavramının çarpıtıldığını belirterek, “Bu mekaniğin üstesinden ancak barış iradesini ve çözüm kararlılığını güçlendirerek gelebiliriz” dedi.

“Zamanın ruhu yerel demokrasidir, kayyım değil”

Bakırhan, merkeziyetçi yönetim anlayışının artık sürdürülemez olduğunu söyleyerek, yerel demokrasinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti:
“86 milyon yurttaşı, yüz binlerce okulu, binlerce kamu kurumunu merkezden yönetmek hem imkânsız hem sağlıksızdır. Zamanın ruhu yerel demokrasidir. Dicle kıyısındaki bir köyün derdini ancak o köyle birlikte karar veren yerellik çözebilir.”

Kayyım uygulamalarını bir kez daha reddettiklerini belirten Bakırhan, “Yerel yönetimlerin halkın seçtiği temsilcilerle yönetilmesi Diyarbakırlının olduğu kadar Manisalı yurttaşın da hakkıdır” dedi.

“Öcalan yok sayılmayacak bir aktördür”

Kürt meselesinin son kırk yılı konuşulurken Abdullah Öcalan’ın rolüne dair açık bir tespitte bulunan Bakırhan, “Sayın Öcalan, bu meselenin çözümünde yok sayılması mümkün olmayan bir aktördür” dedi.

1993’ten bu yana defalarca ateşkes ve müzakere çağrısı yapıldığını, sorunun “susturarak değil, konuşarak” çözülebileceğini belirten Bakırhan, “Çatışmanın sona ermesi yönünde etkisi olabilecek her aktör, hukuk çerçevesinde, şeffaf ve demokratik bir müzakere zemininde yer almalıdır” çağrısında bulundu.

Öcalan’ın “Kürtleri Cumhuriyete hukuk kapısından dahil etmek istiyoruz” sözünün önemine değinen Bakırhan, “Cumhuriyet ilan edildi ama eksik bırakıldı; bu eksiği Kürt olgusunu Cumhuriyetin yasallığına ekleyerek tamamlayabiliriz” ifadelerini kullandı.

“Demokratik Ortadoğu Birliği” ve Suriye vurgusu

Ortadoğu’daki krizler ve Sykes–Picot mirasına da değinen Bakırhan, sınırların değişmeden “anlamsızlaştırılması” gerektiğini, bölgesel entegrasyon ve demokratik bir Ortadoğu Birliği fikrini savundu.

“Suriye’de yerel yönetimlerin güçlü, farklılıklara saygılı adem-i merkeziyetçi bir sistem en uygun çözümdür. Oradaki tüm halklar bizim kardeşimizdir. Türkiye, Kuzey ve Doğu Suriye’ye güvenlik merceğinden değil, demokratik diyalog penceresinden bakmalıdır” dedi.

Tüm siyasi aktörlere çağrı: “Bu sefer başarmak istiyoruz”

Konuşmasının son bölümünde iktidara, muhalefete, merkez sağa, milliyetçi kesimlere ve Türkiye’nin tüm renklerine “tarihi çağrı” yapan Bakırhan, özetle şunları söyledi:

- “Yürütme erkine sesleniyorum: Devleti kurtarmak sadece savaşta değil, barışta dirayetle olur.”

- “Güvenlikçi çizgide ısrar edenlere sesleniyorum: Her kavga elbet bir gün sulh ile biter. Barıştan daha büyük bir ulusal güvenlik olabilir mi?”

- “Ana muhalefete sesleniyorum: Kürt meselesinde çözümü erteleyen bir muhalefet alternatif olamaz.”

- “Türkiye’nin tüm renklerine sesleniyorum: Önyargıları kaldıralım, eşitlik temelinde kardeşlik hukukunu canlandıralım.”

Bakırhan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Bu sefer başaracağız” sözlerine atıfta bulunarak, “Biz de diyoruz ki: Evet, bu sefer başarmak istiyoruz. Barışı cesaretin harcıyla ve 86 milyonun iradesiyle kuracağız. Başaracağız” diyerek konuşmasını tamamladı.

@welgmedya.com