WELG | ANKARA – Türkiye’nin 12 aylık net doğrudan yatırım dengesi, 2000 yılından bu yana ilk kez negatif bölgeye geçti. TCMB verilerine dikkat çeken eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara gelişmeyi tarihî bir kırılma olarak değerlendirirken ekonomist Timothy Ash, “Bu Türkiye için bir felaket” dedi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Temmuz 2026 Ödemeler Dengesi verileri, doğrudan yatırımlardaki gerilemeyi ortaya koydu.

Yıllıklandırılmış verilere göre doğrudan yatırım kalemi, cari açığın finansmanına katkı sağlamak yerine yaklaşık 300 milyon dolarlık negatif etki oluşturdu. Bu tablo, Türkiye’de yerleşik kişi ve şirketlerin yurt dışındaki yatırımlarının, yabancıların Türkiye’de gerçekleştirdiği doğrudan yatırımları aştığı anlamına geliyor. 

Hakan Kara: 2000’den Bu Yana Bir İlk

TCMB eski Başekonomisti ve Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara, Merkez Bankası verilerinden hazırladığı grafiği paylaşarak 12 aylık net doğrudan yatırımın 2000’den bu yana ilk kez eksiye düştüğüne dikkat çekti.

Kara’nın değerlendirmesine göre bu gelişme, Türkiye’den yurt dışına yönelen doğrudan yatırımların ülkeye gelen yabancı sermayeyi geçtiğini gösteriyor.

Net yatırım dengesinin negatife dönmesi, yabancıların Türkiye’de hiç yatırım yapmadığı anlamına gelmiyor. Gösterge, yabancıların Türkiye’ye yaptığı yatırımlardan Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışına yaptığı yatırımlar çıkarılarak hesaplanıyor.

2007’de 26 Milyar Doları Aşmıştı

Türkiye’ye yönelik net doğrudan yatırımlar, 2000’li yılların ortasında hızla yükselmiş ve 2007 civarında yıllık 26 milyar doların üzerine çıkmıştı.

Sonraki yıllarda dalgalı ancak genel olarak aşağı yönlü bir seyir izleyen yatırım akışı, özellikle 2020 sonrasında belirgin biçimde zayıfladı. 2026’nın ilk yarısında da yurt dışına yapılan yatırımların ülkeye gelen doğrudan yatırımları aştığı açıklanmıştı. 

Timothy Ash: Türkiye İçin Bir Felaket

Hakan Kara’nın paylaşımını değerlendiren İngiliz ekonomist Timothy Ash, ortaya çıkan tabloyu “Türkiye için bir felaket” sözleriyle yorumladı.

Doğrudan yabancı yatırımın borç yaratmayan önemli bir finansman kaynağı olduğunu belirten Ash, yatırım akışındaki tersine dönüşün nedenlerinin sorgulanması gerektiğini ifade etti.

Ash’in değerlendirmesinde makroekonomik istikrarın, yatırım ortamının ve Türkiye’nin rekabet gücünün yeniden ele alınması gerektiği vurgulandı.

Doğrudan Yatırım Neden Önemli?

Doğrudan yatırımlar; kısa vadeli hisse senedi, tahvil ve benzeri portföy hareketlerinden farklı olarak yeni fabrika kurulması, üretim kapasitesinin artırılması, şirket satın alınması ve uzun vadeli ortaklıklar gibi kalıcı yatırımları kapsıyor.

Bu yatırımlar ülkeye döviz sağlamanın yanında üretim, istihdam, ihracat, teknoloji transferi ve verimlilik açısından da önem taşıyor.

Net doğrudan yatırımın eksiye düşmesi her ülkede tek başına olumsuz bir gösterge kabul edilmiyor. Yerli şirketlerin küresel ölçekte büyüyerek yurt dışında yatırım yapması da benzer bir sonuç oluşturabiliyor. Ancak Türkiye örneğinde yabancı sermaye girişlerinin uzun süredir zayıflaması, gelişmenin bir başarıdan çok yatırım ortamına ilişkin güven sorunu olarak değerlendirilmesine yol açıyor.

@welgmedya