WELG | Türkiye, 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü’nü yine yoğun hak ihlalleri ve hukuksuzluklarla karşılıyor. Cezaevlerinde yaşanan kötü muamele, uzun tutukluluk süreleri, mültecilere yönelik ayrımcılık ve artan yoksulluk, insan hakları savunucularının raporlarında ön sıralarda yer alıyor. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin imzalanmasının üzerinden 76 yıl geçmesine rağmen, Türkiye’de hak ihlalleri sistematik bir sorun olarak varlığını sürdürüyor.

Cezaevlerinde Hak İhlalleri Artıyor

İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şube Başkanı Gülseren Yoleri, 2024 yılında İHD’ye yapılan başvuruların büyük çoğunluğunun cezaevlerinden geldiğini belirtti. Yoleri, şu ifadelere yer verdi:
“Cezaevleri, insan haklarının en fazla ihlal edildiği yerler haline geldi. İnfaz politikalarının insan haklarına uygun şekilde düzenlenmemesi, mahpusların yaşam hakkını doğrudan etkiliyor.”

• Hasta Mahpuslar ve Tedavi Hakkı: Adalet Bakanlığı’nın verilerine göre, 2.500 mahpus tedavi hakkından mahrum bırakıldığı için yaşamını yitirdi.
• Tecrit Uygulamaları: Yeni açılan Y ve S tipi cezaevlerinde tecrit koşulları ağırlaştı. Bu durum, intihar vakalarının artmasına ve mahpusların sosyal haklardan mahrum kalmasına yol açtı.
• Zorunlu Çalışma: Cezaevlerinde 60 bin mahpusun kayıtlı olarak çalıştırıldığı belirtilirken, birçok mahpusun kayıt dışı ve ücretsiz çalıştırıldığı tespit edildi.

Mültecilere Yönelik Ayrımcılık ve Şiddet

Mülteciler, Türkiye’de en fazla ayrımcılık ve şiddetle karşılaşan gruplardan biri olmaya devam ediyor. Gülseren Yoleri, mültecilerin temel haklara erişimde büyük sorunlar yaşadığını vurgulayarak şu bilgileri paylaştı:

• Irkçı Saldırılar: Temmuz ayında Kayseri’de başlayan ırkçı saldırılar sonrası en az 24 işyeri kapandı, 3 bin mülteci kenti terk etti.
• Korumasız Göçmenler: Suriyelilerin yanı sıra Afrika, Asya ve Ortadoğu ülkelerinden gelen düzensiz göçmenler, insan kaçakçılığı, angarya çalışma ve kötü yaşam koşulları gibi ağır ihlallerle karşı karşıya.

Kadınlar, Çocuklar ve LGBTİ+ Bireyler İçin Olumsuz Tablo

Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesi, kadınlar ve LGBTİ+ bireyler başta olmak üzere birçok grubu olumsuz etkiledi. Kadın sığınma evlerine erişimde yaşanan sorunlar ve kadına yönelik şiddetin artışı, insan hakları savunucularının gündeminde önemli bir yer tutuyor.

Yoksulluk Hak İhlallerini Derinleştiriyor

Hak ihlalleri yoksullukla birleşerek daha derin bir boyut kazanıyor. Gülseren Yoleri, ekonomik sorunların tüm toplumu etkilediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Hapisteki mahpuslardan kadınlara, çocuklara ve mültecilere kadar her kesim yoksulluğun ağır etkileriyle mücadele ediyor. Çocuk işçiliği, kadına yönelik şiddet ve ağır emek sömürüsü gibi sorunlar, ekonomik krizle daha da artıyor.”

Yargı Bağımsızlığı ve Seçme-Seçilme Hakları

• Adil Yargılanma Sorunları: Can Atalay ve Osman Kavala gibi isimlerin serbest bırakılmasına yönelik Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarının uygulanmaması, adalet sistemine yönelik eleştirileri artırıyor.
• Kayyum Uygulamaları: Mardin, Batman ve Esenyurt gibi belediyelere kayyum atanması, halk iradesinin yok sayılması olarak değerlendiriliyor.

Çözüm Çağrısı: İnsan Haklarına Uygun Düzenlemeler

İnsan hakları savunucuları, Türkiye’de hukukun üstünlüğüne dayalı bir sistemin yeniden inşa edilmesi gerektiğini belirtiyor. Gülseren Yoleri, “Toplumun hak ve özgürlüklerinin hiçbir güvenceyle korunmadığı bu tablo değişmeli. İnsan haklarına uygun yeni düzenlemeler acilen hayata geçirilmeli,” dedi.

@welgmedya.com