WELG | Viyana – Avusturya, Avrupa Birliği’nin ücret şeffaflığı direktifini ulusal hukuka aktarmak için tanınan süreyi 120 gün aşmasına rağmen gerekli düzenlemeyi henüz yürürlüğe koymadı. SPÖ’lü Sosyal İşler Bakanı Korinna Schumann’ın hazırladığı taslak bulunmasına karşın koalisyon ortakları ÖVP ve NEOS’un onayı henüz sağlanmadı. Momentum Institut’un yeni hesaplamasına göre ücret şeffaflığının kadın ve erkek arasındaki ücret farkını yüzde 20 azaltması halinde, Avusturya’daki kadın çalışanların toplam brüt geliri yılda yaklaşık 2,7 milyar Euro artabilir.

Son tarih 7 Haziran’dı

AB Ücret Şeffaflığı Direktifi, üye ülkelerin gerekli yasal düzenlemeleri en geç 7 Haziran 2026’ya kadar ulusal hukuka aktarmasını öngörüyordu.

Avusturya bu süreyi kaçırdı. 5 Ekim itibarıyla son tarihin üzerinden 120 gün geçti.

Sosyal İşler Bakanı Korinna Schumann, sosyal taraflar arasında anlaşma sağlanamamasının ardından sürenin dolmasından bir gün önce bir taslak sunmuştu. Ancak düzenleme konusunda ÖVP ve NEOS ile henüz siyasi uzlaşmaya varılamadı.

Yeni düzenleme çalışanlara ne sağlayacak?

Direktif hayata geçirildiğinde çalışanların ücret konusunda sahip olduğu bilgi hakları önemli ölçüde genişleyecek.

Çalışanlar, işverenlerinden aynı veya eşdeğer işi yapan kişilerin cinsiyete göre ayrıştırılmış ortalama ücretleri hakkında bilgi isteyebilecek.

İşverenler işe alım sürecinde başlangıç ücretini veya ücret aralığını adaylara bildirmek zorunda olacak. İşverenlerin adaylara önceki işlerinde ne kadar kazandıklarını sormalarına ise izin verilmeyecek.

Eşit veya eşdeğer işe eşit ücret ilkesinin ihlal edildiği durumlarda çalışanların uğradıkları zararın karşılanmasını talep edebilmesi de düzenlemenin önemli unsurlarından biri.

Ücret ayrımcılığıyla ilgili belirli yargı süreçlerinde ispat yükünün işverene geçmesi de öngörülüyor.

Momentum Institut: Kadınlara yılda 2,7 milyar Euroya kadar ek gelir

Momentum Institut, düzenlemenin olası ekonomik etkisini Statistik Austria verilerinden hareketle hesapladı.

Kurumun kullandığı 2024 verilerine göre erkek çalışanların ortalama brüt saatlik ücreti 29,40 Euro, kadınların ise 25,10 Euro.

Aradaki fark saat başına 4,30 Euro.

Momentum Institut’un senaryo hesabına göre etkili bir ücret şeffaflığı uygulamasının bu farkı yüzde 10 azaltması halinde kadınların saatlik kazancı ortalama 43 cent artabilir.

Haftada ortalama 31 saatlik çalışma üzerinden hesaplandığında bu, bir kadın çalışan için yılda yaklaşık 700 Euro daha fazla brüt gelir anlamına geliyor.

Avusturya’daki yaklaşık 1,93 milyon kadın çalışana uyarlandığında toplam yıllık gelir artışı yaklaşık 1,3 milyar Euroya ulaşıyor.

Ücret farkı yüzde 20 azalırsa rakam 2,7 milyar Euro

Momentum Institut ikinci bir senaryo da hesapladı.

Kadınlarla erkekler arasındaki ortalama ücret farkının ücret şeffaflığının etkisiyle yüzde 20 azalması durumunda kadınların saatlik kazancında ortalama 86 centlik artış ortaya çıkabileceği hesaplandı.

Bu senaryoda Avusturya genelindeki kadın çalışanların yıllık toplam brüt gelir artışı yaklaşık 2,7 milyar Euroya ulaşıyor.

Buradaki 2,7 milyar Euro doğrudan devlet tarafından yapılacak bir ödeme veya düzenlemenin otomatik sonucu değil. Momentum Institut’un ücret farkının yüzde 20 azalacağı varsayımına dayanan senaryo hesabını ifade ediyor.

Avusturya AB’de en yüksek ücret farkına sahip ülkeler arasında

Eurostat’ın 2024 yılına ilişkin son verilerine göre Avusturya’da kadınların brüt saatlik ücretleri erkeklerden ortalama yüzde 17,6 daha düşük.

AB genelindeki ortalama ise yüzde 11,1.

Avusturya bu oranla Estonya ve Çekya’nın ardından AB’de kadın ve erkek arasındaki saatlik ücret farkının en yüksek olduğu üçüncü ülke konumunda.

Mevcut kurallar tamamen ortadan kalkmış değil

Avusturya’da ücret şeffaflığı konusunda bugün hiçbir düzenleme bulunmadığı anlamına gelmiyor.

Mevcut mevzuat kapsamında iş ilanlarında uygulanacak toplu sözleşme veya diğer düzenlemelere göre asgari ücretin belirtilmesi gerekiyor. Belirli büyüklükteki şirketlerin de gelir raporlamasına ilişkin mevcut yükümlülükleri bulunuyor.

Ancak AB direktifinin getirdiği daha kapsamlı bilgi edinme ve ücret şeffaflığı haklarını genel olarak uygulamaya koyacak federal düzenleme henüz yürürlükte değil.

Gözler ÖVP ve NEOS’ta

SPÖ’lü Sosyal İşler Bakanı Schumann’ın hazırladığı taslağın yasalaşabilmesi için üçlü koalisyon içerisinde uzlaşma gerekiyor.

ÖVP ve NEOS’un onayı henüz alınamadığı için Avusturya, AB’nin 7 Haziran tarihli uygulama süresini aşmış durumda. Muhalefetten de gecikmeye yönelik eleştiriler geliyor.

Avusturya’daki tartışmanın merkezinde artık yalnızca AB direktifinin ne zaman uygulanacağı değil, yeni düzenlemenin ne kadar kapsamlı olacağı ve çalışanların ücret bilgilerine erişim hakkının ulusal yasada nasıl şekillendirileceği bulunuyor.

@welgmedya.com